AzarkinM (azarkinm) wrote,
AzarkinM
azarkinm

ГРОЗАВА (Мінская вобласць)

Мястэчка Грозава, Капыльскага раёна, выядома з першай паловы XVI стагоддзя. У розныя часы ім валодалі Алелькавічы, Валадкевічы, Радзівілы, Незабутоўскія, Горваты, Мержэеўскія, Вітгенштэйны, Гагенлоэ. Трэба сказаць, што род Мяржэеўскіх валодаў Грозавым з перапынкам. Па тэстаменту 1748 года, мястэчка пераходзіць да Горватаў, але ў XVIІІ ст. вяртаецца назад. За ўдзел у паўстанні 1863 года Севярына Мержэеўскага, сядзіба была канфіскавана, і праз нейкі час выстаўлена на продаж...


Наступным уладаром стаў Людвіг Вітгештэйн з жонкай Стэфаніяй Радзівіл. Але не для сябе набываў Людвіг сядзібу, яна была аддадзена ў арэнду зяцю апальнага Севярына Мержэеўскага Каралю Каліноўскаму. Які фактычна набываў яго свайго бацькі, былога дырэктара Дваранскага інстытута, які трэццім шлюбам парадніўся з Марыяй Путкамер (дачка Марыі Верашчакі, музы Адама Міцкевіча). Для чаго распавядаю гэта, для таго каб паказаць, яка жа ўсё ў жыцці связана і наколькі беларуская шляхта трымалася сваіх.



А гэта фота для параўнання, як выглядаў палац яшчэ 8 год таму. Узята з radzima.org

Калі распавядаць пра сам палац, дык ён быў пабудаваны ў сярэдзіне XVIІІ ст, у стылі класіцызм, і ўяўляю сабой строгае гарманічнае збудаванне, якое не было упрыгожана ні ляпнінай, ці роспісам. Прыгажосць палацу надавала строгая сіметрыя чатырох калон.


Як бачна з плана то, такія калоны, што ўпрыгожвалі парадную частку палаца меліся і з іншага боку.


Калі б вы зайшлі ў госьці да Мяржэеўскіх у ХІХ ст. то патрапілі б адразу у вялікую вітальню з шыкоўнай лесвіцай па абапал сцен. Вакол палаца быў разбіты прыгожы парк, які падыходзіў да ракі Уманкі.


Пра былую прыгажосць дома можна толькі ўяўляць, і з сумам глядзець на заходнееўрапейскія дамы, дзе з цягам часу размяшчаліся школы і яны захоўваюцца да сённяшняга дня ў ідэальным стане.


У лістападзе-снежне 1920 года, мястэчка знаходзілася ў цэнтры Слуцкага паўстання. У сядзібе Грозава быў сфармаваны 2-гі Грозаўскі полк колькасцю каля 2 тысяч чалавек.


Нажаль палац быў спалены ў годы вайны, і спробамі савецкай ўлады быў “адрэстаўраваны” ў 1952-53 гг. Чаму я так скепрычна пішу, таму што відаць усе вы разумееце, што калі і былі нейкія ўнутраныя ўпрыгожванні ў палацы, то яны проста зніклі. Пасля рэстаўрацыі, у лепшых традыцыяй савецкай улады, у будынку была размешчана школа. Падазраю, што менавіта пасля яе палац не далічыўся сваіх чатырох калон, якія служылі сіметрыяй параднаму ўваходу. Такім чынам, з 1953 па 1975 год, тут размяшчалася сярэдняя школа, якая пазней пераехала ў новы будынак, які размешчаны непасрэдна побач з палацам. Пасля 1975 года, тут размяшчаўся склад, а пасля і яго высялілі і пачалося занядбанне і руйнаванне помніка.

Выгляд ад сучаснай школы на палац

Лёс палаца і ў нашыя часы нейкі сумны і не зразумелы. У 2010 годзе на аўкцыёне па прожажу нерухомасці Копыльскі райвыканкам прадаў палац, толькі сядзіце на крэслах сваіх за 35 тысяч беларускіх рублёў!!! Гэта ж як трэба было падмазаць кіраўніцтву, каб прадаць за такія грошы. Уладаром стала салігорскае прадпрыемства “Далмант”, якое абвесціла, што пасля рэстаўрацыі тут размесціцца санаторый для супрацоўнікаў праектных і будаўнічых арганізацый. Па заканадаўству было прадпісана на працягу 2 год правесці рэканструкцыю будынка. Два гады прайшло, і што мы бачым? Нажаль з новавеянняў “Далманта” тут з’явіўся толькі плыт.


Прагрэс пачаў назірацца толькі ў 2014 годзе. Рэстаўрацыя пачалася відаць з самай "цяжкай часткі палаца" - калон. :-) Іх прывялі ў годны выгляд і нават пабялілі.


На пачатку беларускай незалежнасці ў 90-я гады мінулага стагоддзя, калі быў усплёск зацікаўленасці гістарычным мінулым, валанцёры рабілі спобы па ўпарадкаванню тэрыторыі вакол палаца. Таксама яны вастанавілі 4-мятровы крыж, зверху на якой размяшчалася Пагоня, а ўнізе шыльда з надпісам “Памяці палеглых герояў антыбальшавіцкага паўстаньня”. Як можна бачыць на фота ў апошнія гады знікла з крыжа выява "Пагоні".


Крыж можна знайсці на плошчы Грозава, каля клуба.


Да гістарычных будынкаў на дзіва можна аднесці і будынак сучаснага клуба. Не здзіўляйцеся, бо першапачаткова сюды прыходзілі каталіцкія вернікі, але з прыходам савецкай улады будынку абрэзалі вежы, а пасля і ўвогуле ператварылі ў клуб, такім ён застаецца і ў нашы дні. Хіба толькі ў 2000-я будынак "упрыгожылі" сайдынгам. І аднаўленне Касцёла ў Гонар зняцця з крыжа Збавіцеля на дадзены момант не магчыма.


На плошчы таксама знаходзіцца юбілейны камень Грозава.



(амаль Афіны :-)
Tags: Алелькавіч, Валадкевіч, Вандроўкі, Вандроўкі Беларусь, Вітгенштэйн, Гагенлоэ, Горват, Капыльскі раён, Мяржэеўскі, Мінская вобласць, Незабутоўскі, Радзівіл
Subscribe

  • ПАРОМ ПАРЫЧЫ (Гомельская вобласць)

    У нашай краіне паромы хаця і з'яўляюцца непастаянным транспартным сродкам, але часам іх праца незамяняльна. Паромы для турыстаў, гэта экзотыка і…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг вядома двума месцамі, якія варта наведаць кожнаму беларусу. Першае – гэта палац Козел-Паклеўскіх, які прыцягвае ўсіх сваёй…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг Жлобінскага раёна ўпершыню ўзгадваецца пад 1317 годам, але толькі ўзгадваецца. Дакладны расповяд пра вёску і ўладароў пачынаецца…

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 19 comments

  • ПАРОМ ПАРЫЧЫ (Гомельская вобласць)

    У нашай краіне паромы хаця і з'яўляюцца непастаянным транспартным сродкам, але часам іх праца незамяняльна. Паромы для турыстаў, гэта экзотыка і…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг вядома двума месцамі, якія варта наведаць кожнаму беларусу. Першае – гэта палац Козел-Паклеўскіх, які прыцягвае ўсіх сваёй…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг Жлобінскага раёна ўпершыню ўзгадваецца пад 1317 годам, але толькі ўзгадваецца. Дакладны расповяд пра вёску і ўладароў пачынаецца…