?

Log in

No account? Create an account

Previous Entry | Next Entry

Працягваем вандраваць па маёнтках Бохвіцаў. Калі ў мінулым пасце я распавядала пра сядзібу ў Паўлінава (Баранавіцкі раён), то зараз гаворка пойдзе пра сядзібу Фларыянава, Ляхавіцкага раёна. Раней гэта мястэчка насіла назву Старыя Вошкаўцы, і ў 1837 годзе ў Чарнецкіх іх набыў Фларыян Бохвіц.


Менавіта тут нарадзіліся ўсе яго дзеці. Пасля смерці ў 1856 годзе маёнтак адыходзіць да старэйшага сына Яна Отана.


Які крыху перабудаваў сядзібу, а дакладней прыбудаваў да яе цэнтральную частку з цэглы, але значную частку ён усё ж такі не кранаў і пакінуў як бацькоўскі дом. Старыя Вошкаўцы было вырашана перайменаваць ў гонар бацькі - Фларыянава.


Дом меў 19 пакояў сярод якіх вылучалася бібліятэка, сталовая і вялікі салон, зроблены ў неагатычным стылі. Як пішуць крыніцы, дом быў абстаўлены новай мэбяй і не меў ніякіх каштоўнасцяў. Тут размяшчаліся карціны мастака Аляксандра Арлоўскага, партрэты Фларыяна і яго сясцёр аўтарства Францыска Фелінскага.


Сядзіба пачыналася з уязной вузкай брамы з прыгожымі чугуннымі варотамі, але ў 1914 годзе іх звезлі немцы.


Ян Отан захапляўся гаспадаркай, і як мы ўжо ведаем, напісаў некалькі кніг па садаводству. Яго гонарам быў 30-мятровы сад, які раздзяляўся на 2 часткі. У першай знаходзіўся экспераменатальны сад, куды прывозіліся новыя дрэвы для нашага клімата. Ў другой частцы панаваў вішнёвы сад. Сад Яна Отана ў Фларыянава лічыўся адным з самых лепшых у Беларусі. Гэтым садам захаплялася Элаіза Ажэшка ў сваіх творах, якая пасля гасцявання тут прывезла да хаты вялікі гербарый з фларыянаўскіх мясцін.


Бібліятэка ў маёнтку закладалася Янам Атононам, але кнігамі цікавіўся і яго старэйшы сын Тадэвуш Отан. Ён сур'ёзна захапляўся журналістыкай і калекцыянаваў перыядычныя выданні з усяго свету. Калекцыя ўключала па аднаму нумару ўсіх часопісаў свету, якія выдаваліся ў той час. А таксама мелася поўная падшыўка польскіх выданняў. Багатая калекцыя перыядычных выданняў завяшчалася ім бібліятэцы ў Нясвіжы, але значная частка была згублена ўжо падчас Першай сусветнай вайны.


У Фларыянава наведваліся Рэйтаны з Грушаўкі, Радзівілы з Нясвіжа, Казімір Здзехоўскі з Ракава і іншыя вядомыя асобы таго часу. Вядомасць маёнтку надавала і тое, што ў летнія часы жонка Тадэвуша Отана Браніслава з Цівінскіх ("пані Броня" як яе ласкава называлі госьці) наладжвала пансіянат. Сядзіба ў Фларыянава была адзінай сядзібай Бозвіцаў ад 1906 года, пакуль Ян Отан не пабудаваў новы маёнтак у Паўлінава і назваў яго ў гонар сваёй маці Паўлыны. Пасля гэтага, Фларыянава стала выкарыстоўвацца ў асноўным як летняя рэзідэнцыя.


У пансіянаце адпачываў лаўрат Нобелеўскай прэміі Уладзіслаў Рэймонт з жонкай Аўрэлей, Генрых Нусбаум, вядомы доктар, прафесар Варшаўскага ўніверсітэта, сваякі Вітальда Чачота (іх лінія параднілася з Бохвіцамі дзякуйючы малодшаму сыну Фларыяна Раману), артыст Януш Страхоўскі і шмат іншых. Удзельніцай салона ў доме Бахвіцаў стала напрыканцы свайго жыцця і Элаіза Ажэшка, якая тут адпачывала ў 1908-1909 гадах разам з сяброўкай Марыней.


Гаспадары Фларыянава-Паўлінава былі вельмі гасціннымі людзьмі. І пастаянна запрашалі да сябе сяброў і знаёмых на розныя святы - пасеў зернавых, высадка дрэваў. Пры гэтым развучвалі спевы, тэматычна ўпрыгожвалі свае дамы. Ладзілі літаратурныя вечары, слухалі Шапэна, Бетховена і Грыга.


У 1909 годзе знаходжанне Элаізы Ажэшка ў сядзібе зацягнулася да позняй восені і яна разам з В. Рэймонтам залажыла гай ў памяць пра польскіх літаратараў, якія тут адпачывалі летам. Адзін з дубоў, пасаджаных з усходняй часткі дома зараз носіць яе імя.


"Сяброўства" Элаізы Ажэшка з Тадэвушам Отанам была адной з інтрыг таго часу, і не дарма - розніца паміж імі была гадоў 20. Два гады запар Элаіза Ажэшка намінавалася на Нобеліўскую прэмію, але ў першы раз награда дастаецца Генрыху Сінкевічу, а ў другі раз Сельма Лагерлёф. Гэтыя навіны канчаткова падкасілі Элаізу, і да таго хворае сэрца не вытрымала. У траўні 1910 годзе яна памерла.


Пахаваны Бохвіцы на старых могілках у вёсцы Дарава. Праз дарогу ад іх знаходзіцца Касцёл Узнясення Дзевы Марыі, пабудаваны ў 1926-1938 гадах.


Ад яго ў нас засталіся добрыя ўраджанні.






У 1960-70-я магіла Фларыяна Бохвіца была разрабавана. Помнік з надпісам Twoj przyklad niech nam pokazuje drogi prawdy не знойдзены. І хаця магіла знаходзіцца пад аховаю дзяржавы, гэта не перашкодзіла мясцовым знішчыць яе ў 2003 годзе, і на гэта месца пакласці новыя пахаванні. Мы ўжо не хадзілі на старыя могілкі, таму фота толькі з тэрыторыі касцёла.


Пасля смерці Яна Отана ў 1915 годзе маёнткі Яна Отана - Паўлінава, Качэрышкі і Фларыянава адыходзяць да яго сына Тадэвуша Отана (1863-1930). А ў 1930 годзе ўнуку Яну Отану, які памёр ў 1937 годзе. Пасля ўладаром быў Фларыян Бохвіц, жанаты на Хелене з Керсанаўскіх (1875 - 1939). На гэтым звесткі пра род Бохвіцаў абрываюцца.


Сядзіба мае мемарыяльнае значэнне, але разбураецца. Належыць мясцоваму калгасу.

Вось такія яны дзве цудоўныя сядзібы Бохвіцаў на Берасцейшыне.

Фларыянава


Паўлінава

Comments

( 15 comments — Leave a comment )
victogan
Oct. 19th, 2012 07:56 am (UTC)
Дзякуй за інфармацыю. Нажаль ва Ўраджайнай сядзібу знеслі...
azarkinm
Oct. 19th, 2012 05:38 pm (UTC)
Калі вы кажыце пра тое што на радзіме орг http://www.radzima.org/be/object/9032.html то пашчырасці я не ўяўляю як там маглі жыць заможныя людзі. І нармалёвую сядзібу цяжка перабудаваць, каб сталя такой.
azarkinm
Oct. 19th, 2012 07:19 pm (UTC)
Нда... той жа самы. Але, пакажуся чэрствай... але гэта сядзіба мяне не ўражвае. выгляд звычайнага дома.
victogan
Oct. 19th, 2012 08:24 pm (UTC)
Але гэта не падстава яго знесці
azarkinm
Oct. 20th, 2012 05:41 am (UTC)
з гэтым згодна.
kabierac
Oct. 19th, 2012 10:22 am (UTC)
У 1944 у Фларыянаве дзейнічала школа кіраўнічых кадраў Саюза беларускай моладзі для дзяўчат.
azarkinm
Oct. 19th, 2012 05:38 pm (UTC)
Цікавы факт. Не ведала пра такі.
kabierac
Oct. 19th, 2012 05:56 pm (UTC)
Выкадроўка з кінахронікі:

azarkinm
Oct. 19th, 2012 07:21 pm (UTC)
Сапраўды файна. Але як падумаю, што калі глядзець на фота, то яшчэ гадоў 5 назад ад гэтай фота там жылі гіспадары сядзібы.
victogan
Oct. 19th, 2012 08:25 pm (UTC)
Спасылку на відэа можна?
kabierac
Oct. 19th, 2012 08:27 pm (UTC)
здаецца, гэта адсюль. выкадроўка не мая)
victogan
Oct. 21st, 2012 07:30 pm (UTC)
Дзякуй, адшукаў на торрентах. пампую...
supron_licvin
Oct. 20th, 2012 08:46 pm (UTC)
файны палацык
azarkinm
Oct. 21st, 2012 01:39 pm (UTC)
згодна. :-)
( 15 comments — Leave a comment )

Profile

leta i ja
azarkinm
AzarkinM

Latest Month

May 2018
S M T W T F S
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

Tags

Powered by LiveJournal.com