AzarkinM (azarkinm) wrote,
AzarkinM
azarkinm

ЯСТРЭМБЕЛЬ (Брэсцкая вобласць)

Мястэчка вядома як уладанне Пятра Дарагастайскага з 1507 года. Затым належыла Падарэўскім, Рдултоўскім. У 1851 годзе Казімір Рдултоўскі прадае Ястрэмбель Міхаілу Катлубаю, губернскаму сакратару, які служыў у Вільні. У 1864 годзе маёнтак адыходзіць да яго сыноў Генрыха і Эдварда.


Вядомасць роду Катлубай прынёс Эдуард Катлубай (1822-1879), гісторык, ваенны інжэнер, уладар Курклішак у Троцкім уездзе, канфіскаваных у 1863 годзе. Пражываючы ў Ястрэмбле, часта працаваў у архівах Нясвіжа ў Радзівілаў. Вынікам гэтага стала шэрах выданняў прысвечаных знакамітаму роду. У 1857 годзе у Вільні выдае кнігу "Нясвіжская галерэя Радзівілаўскі партрэтаў". Напісаў біяграфію гетмана польскага Януша Радзвівіла, склаў "Генеалагічна-гістарычны атлас", выдаў "Ваенную гісторыю Польшчы", напісаў шэраг гістарычных апавяданняў. Быў сябрам Італьянскай геральдычна-генеалагічнай акадэміі ў Пізе і Археалагічнага таварыства ў Львове.


Напрыканцы ХІХ стагоддзя Ястрэмль знаходзіцца ў руках сына Эдварда Генрыха Катлубая (1851-1911), вядомага ваеннага доктара, які даў новае жыццё ў маёнтак і пабудаваў тут сапраўды палац у 1897 годзе. У гэтым міні замку была нават свая дамавая царква. Для сядзібаў ХІХ стагоддзя была характэрна сіметрыя, і толькі не многія архітэктары вырашаюць парушыць яе і зрабіць нешта арыгінальнае. Ястрэмбель быў у гэтым ліку. Маёнтак складаўся з палаца дзе было размешчана 18 пакояў, сцены якіх былі распісаны тэмы антычных паданняў і ўпрыгожаны цудоўнай ляпнінай. На тэрыторыі маёнтку знахозіліся два флігелі па 12 пакояў у кожным, гаспадарчыя прыбудовы, бровар, вінакурня.


Прысядзібны парк фармаваўся адначасова з пералудовай Ястрэмбеля і складаўся з невялікага парка - 4 га, які зліваўся з садам у 5,5 га, пруд, гаспадарчыя прыбудовы, вінакурню. Мелася таксама лесапільня і цаглінны завод. З шматлікіх гаспадарчых пабудоў Катлубаеў захаваўся толькі бровар, які дзейнічаў яшчэ не так даўно.


Калі будаўніцтва палаца было скончана, у вёсцы Ястрэмбелі была адчынена і земская народная вучэльня. На тыя часы тут пражывала 260 жыхароў.


Апошнім уладаром маёнтка быў Зігмунт Катлубай (1885-1940), скончыў Ягелонскі ўніверсітэт, юрыдычны факультэт. Вядома, што пры будаўніцтве касцёла Узвышання Святога Крыжа ў Баранавічах, у 1925 годзе ахвяраваў 20 драўляных лавак. Пры змене ўлады ў 1939 годзе быў арыштаваны і адпраўлены ў баранавіцкую турму, дзе памёр у 1940 годзе.


Нажаль зветскі знайсці пра род вельмі цяжка, ці амаль не магчыма. Пра фатаздымкі я ўвогуле не кажу. Але ў Нэце натыкнулася на даведнiк Леаніда Маракова "Рэпрэсаваныя грамадскiя i культурныя дзеячы Беларусi" дзе ёсць прозвішча Катлубай, можа таксама сваяк Ястрэмбельскім. Міхаіл Катлубай (1889-…), вайсковец. Служыў у войску, удзельнічаў у Грамадзянскай вайне на баку Белай гвардзіі. Быў арыштаваны ў Омску ў 1920 годзе. У 1921 годзе камісія па яго справе была спынена, але далейшы лёс яго невядомы. Рэабелітаваны ў 1999.


Пасля Другой сусветнай вайны ў маёнтку быў зладжаны дзіцячы дом. І для таго каб паставіць большую колькасць ложкаў, дырэкцыя вырашыла прыбраць прыгожыя каміны з выявамі антычных сцэн.


Пасля дзіцячы дом пераабарудвалі ў 1972 годзе ў школу-інтэрнат і ў будынку пачалі размяшчацца спальны корпус, а для навучання пабудавалі новы, які канчаткова знішчыў паркавую ідэю Катлубаяў.


У 1981 годзе была праведзена рэстаўрацыя сядзібы, але пасля зноўку заняпад. Другі раз маёнтак вырашылі вастанаўліваць напачаку 90-х, была падрыхтавана нават дакументацыя, але крызіс які пачаўся пасля развала СССР не дазволіў давесці ўсё да завяршэння.


У сярэдзіне 90-х на сядзібу быў пакладзены новы дах.


У 2000-я новая хваля ўвагі да маёнтку, былі пастаўлены новыя вокны, але далей за гэта справа не дайшла. Вокны паспяхова былі разбіты дзецьмі і з дома пачалі выносіць тое, што яшчэ магло там застацца. Тады дырэкцыя інтэрната, на чыім балансе знаходзілася памяшканне вырашыла закалаціць іх.


У апошнія гады школу-інтэрнат перарабілі ў кадэцкі корпус.


А да самой сядзібы вядуць яшчэ дрэвы, якія памятаюць сваіх гаспадароў.


(вось у гэтай паўкруглай частцы знаходзілася дамавая царква)

Што будзе далей з сядзібай не вядома, але здаецца і так усім зразумела, што выратоўваць трэба тэрмінова.
Tags: Баранавіцкі раён, Брэсцкая вобласць, Вандроўкі, Вандроўкі Беларусь, Дарагастайскі, Катлубай, Рдултоўскі
Subscribe

  • ПАРОМ ПАРЫЧЫ (Гомельская вобласць)

    У нашай краіне паромы хаця і з'яўляюцца непастаянным транспартным сродкам, але часам іх праца незамяняльна. Паромы для турыстаў, гэта экзотыка і…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг вядома двума месцамі, якія варта наведаць кожнаму беларусу. Першае – гэта палац Козел-Паклеўскіх, які прыцягвае ўсіх сваёй…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг Жлобінскага раёна ўпершыню ўзгадваецца пад 1317 годам, але толькі ўзгадваецца. Дакладны расповяд пра вёску і ўладароў пачынаецца…

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 10 comments

  • ПАРОМ ПАРЫЧЫ (Гомельская вобласць)

    У нашай краіне паромы хаця і з'яўляюцца непастаянным транспартным сродкам, але часам іх праца незамяняльна. Паромы для турыстаў, гэта экзотыка і…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг вядома двума месцамі, якія варта наведаць кожнаму беларусу. Першае – гэта палац Козел-Паклеўскіх, які прыцягвае ўсіх сваёй…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг Жлобінскага раёна ўпершыню ўзгадваецца пад 1317 годам, але толькі ўзгадваецца. Дакладны расповяд пра вёску і ўладароў пачынаецца…