?

Log in

No account? Create an account

Previous Entry | Next Entry

СНОЎ (Мінская вобласць)

Вядомы з ХVІ ст. Сноў належыў Радзівілам, Гарабурдам, а з 1639 года Рдултоўскім. Найбольшых зямельных павялічэнняў род Рдултоўскіх дамогся пры Яне Рдултоўскім, мінскі скарбнік, навагрудскм земскім суддзя, навагрудскі каштэлян, які паступова займае пералічаныя пасады і атрымлівае землі. Яго сын, Антоні Юрый, працягнуў павялічэнне зямель Рдултоўскіх і ў сям’ю прынёс яшчэ Сваятычы, Адахаўшчыну, Савейкі і Ястрэмбель. Менавіта Антоні распачаў будаўніцтва палаца ў Снове, а яго сын Ян Крыштаф завяршыў. Зараз палац цалкам можна пабачыць толькі з самалёта, такі ён вялікі.


Пры Яне Крыштафе, Сноўскі палац наведаў апошні кароль Рэчы Паспалітай Станіслаў Панятоўскі ў 1785 годзе.
Вось маленькая занатоўкая, якая засталася з каралеўскага прыёму: “Мы ўбачылі там мураваны зручны дом з разнастайнымі памяшканнямі. Ля ўваходу караля сустрэлі гаспадары дома і некаторыя жыхары ваяводства. Караля правялі ў раскошныя апартаменты, і хутка пачаўся абед, пасля якога прыбылі ваявода віленскі, падкаморый літоўскі і некалькі дзясяткаў іншых чыноўнікаў з розных ваяводстваў і паветаў, каб выказаць каралю належную павагу. Манарх, прывітаўшы прыбыўшых, каля гадзіны размаўляў з гаспадарамі і гасцямі палаца, потым гуляў з усёй кампаніяй па садзе…”

фота з www.globus.tut.by

Сноўскі палац – гэта адзіны з прыгожых і добра захаваўшыхся палацаў нашай краіны. Пры жаданні, вядома, яго можна адрэстараваць і зрабіць яшчэ адным месцам куды пацягнуцца турысты. Палац створаны быў на адкрытай пляцоўцы каля ракі Сноўка.


І вызначаецца нават зараз сваёй даўжынёй – 140 м, у якім размяшчалася 100 пакояў.

(дзякуй yozas_gubka за гэты фатаздымак)

Цэнтральная частка палаца двухпавярховая, а бакавыя крылы аднапавярховыя. На першым паверце цэнтральнай часткі палаца размяшчаліся залі, гасцявыя пакоі, кабінеты. Плошча параднай залі для прыёмаў была больш за 100 кв.м. У залях меліся нішы дзе стаялі цудоўныя мармуровыя скульптуры прывезеныя з Еўропы. Раскошай выдзялялася толькі парадная заля, усе астатнія пакоі былі дэкарыраваны вельмі сціпла, але досыць густоўна. У бакавых аднапавярховых частках палаца размяшчаліся жылыя памяшканні.

Вакол палаца быў разбіты цудоўны парк. З вадападамі, міні-азёрамі, патаемнымі закуткамі і прыгожымі клумбамі. Госці Рдултоўскіх былі ў захапленні ад планіроўкі парка і рэдкіх раслін якія тут былі.

Фармаванне сядзібы ў Снове вялося пры нашчадках Яна Крыштафа – Казімірам Рдултоўскім (1785–1855). З ранняга дзяцінства жыў і вучыўся ў Англіі, у Оксфардзе атрымаў званне доктара філасофіі. Ажаніўся на сваёй сястрэ Тэрэзе, дачцы бацькі ад другога шлюбу, папярэдне аплаціўшы вялікія грошы Ватыкану за дазвол на такі шлюб. На здзіўленне асяродка шлюб быў вельмі шчаслівым. Казімір і Тэрэза мелі тваіх дзяцей. У 1811 годзе Казімір абіраецца павятовым наваградскім маршалкам і канчаткова асядае ў Снове, дзе стварае цудоўную рэзідэнцыю з зімовым садам, галерэяй, вялікай бальнай заляй. Тут ён прымаў Іероніма, брата імператара Напалеона Банапарта.


Яго старэйшы сын Канстранцін, маршалак Слуцкага павета, скончыў Сарбону, захапляўся літаратурай і паэзіяй. Сябраваў з Адамам Міцкевічам, сустракаўся з Пушкіным. Пераклаў на ангельскую мову лірычныя творы Міцкевіча “Крымскія санэты”, урывак паэмы “Конрад Валенрод”. Аналізуючы пераклад Рдултоўскага сам Міцкевіч назваў Канстанціна “ліхім” паэтам :-).


Пасля смерці Казіміра Сноў атрымаў у спадчыну яго малодшы сын Еўстафій, які нажаль больш чым палац любіў азартныя гульні, добрую кампанію і ежу. Кажуць, што і палац Сноўскі ён проста прайграў у карты Абуховічу. Палац ў Савейках прадаў, а для сям'і здолеў захаваць толькі пару фальварткі Чэрніхаа і Адахаўшчына, з некалі вялікіх маёнткаў бацькоў. Рдултоўскія жылі ў іх пакуль не эмігравалі ў Еўропу пасля 1939 года.


У 1854 годзе Сноў перайшоў да барона Густава Гартынга, старэйшага сына Мартына Гартынга, галандца прынятага на службу Расійскай арміі ў 1803 годзе. Густаў у адрозненні ад прарасійскага свайго брата Канстанціна Гартынга, вылучаўся лаяльнасцю да ВКЛ. Палюбіў гэту краіну і яго дзеці лічылі яе сваёй Радзімай.


У палацы некаторы час жылі новыя гаспадары, але ў хуткім часе пачалі будаваць і свой дом, які адрозніваўся больш сціплымі памерамі.


Побач з новай сядзібай Густава Гартынга размяшчалася пабудаваная Казімірам Рдултоўскім Козьедзям’янаўская царква.


Палац атрымаўся невялікі, але добра падрыхтаваны для жылля. Стары палац выкарыстоўваўся для прыёмаў, але большы час пуставаў.


Сноўскай ветві Гартынгаў пашансціла крыху болей чым Дукорскім. (аб Дукоры распавядалася тут - http://azarkinm.livejournal.com/121471.html) Дукора пасля Рыжскага міра адыйшла да Саветаў і ўладары ў 1918 годзе былі вымушаны эміграваць. Размесціліся ў асноўным у Францыі.

Дукора

Сноўскі палац працягваў сваё жыццё, хаця ўжо больш сціплае чым раней. У 20-я гады Гартынгі з-за пагоршанага фінансавага стана сям’і пасля рэвалюцыі, з апошніх грошай робяць рамонт палаца і прадаюць польскаму ўраду. Які прыстасоўвае яго пад канцэлярыю і жыллё афіцэраў польскага корпуса аховы мяжы. Таксама ў частцы палаца было размешчана казіно для вайскоўцаў.


Жыццё Гартынгаў у маёнтку працягвалася да 1939 года. У 1939 годзе Заходняя Беларусь далучаецца да СССР і НКУС арыштоўвае Марцэля Гартынга, сям’я якога таксама жыла ў Сноўскім палацы. На наступны дзень пасля арышта мужа, Станіславе Гартынг разам з двума дзецьмі Ежы і Марыяй дзякуючы сваім сялянам, хаваючыся, выяджае ў Варшаву.


А Марцэля ў 1940 годзе растрэльваюць у Катыні пад Смаленскам. Сярод зніклых у гэтыя перадваенныя часы значыцца і Рэнэ Гартынг. Былі звесткі, што яго таксама захапіў НКУС і растраляў у 1939 годзе. Зірніце на мірныя фатаздымкі сям’і. У ваенных формах Рэнэ і Марцэль Гартынгі.

Для параўнання сучаснае фота палаца... як бачна Саветы прыбралі ўсе архітэктурныя "ізлішества".

У 1950-я гады, дом Гартынгаў выкарыстоўваўся канторай саўгаса “Горны Сноў”. Пасля ў 70-я ў будынку размяшчалася сноўская лякарня. Зараз будынак нікім не заняты.

А вялікі палац Рдултоўскіх у 2006 годзе пераходзіць на баланс КДБ. Зараз тут санаторы для супрацоўнікаў КДБ і МУС. І ўваход да палаца зачынены, таму ўсе фатаздымкі ўзяты з інтэрнэта ці з сайта www.globus.tut.by

У Снове знаходзіцца яшчэ адзін помнік архітэктуры - Касцёл Святога Яна Хрысціцеля.


Быў пабудаваны ў 1760 годзе на сродкі ўладара Сноўскага палаца Яна Хрысціяна Рдултоўскага. Яго не мінаваў лёс які нападкаў касцёлы пасля паўстання Каліноўскага і ў 1866 годзе быў аддадзены праваслаўным. З 1866 па 1921 – Спаса-Прэабражэнская царква.


Аднавіў дзейнасць сваю як касцёл у 1921 годзе… але ў гады Другой сусветнай вайны быў моцна пашкоджаны і знаходзіўся у паўзруйнаваным стане. Ужо не другое, а трэццяе жыццё касцёл атрымаў у 1991 годзе, калі быў перададзены вернікам, адрэстаўраваны і дзейнічае як касцёл.

Вось такі ён, прыгожы Сноўкі палац Рдултоўскіх ды Гартынгаў...

малюнак Напалеона Орды.

Радавод Гартынгаў

А зараз мапа. Дзе, што шукаць у Снове.

Comments

( 27 comments — Leave a comment )
yozas_gubka
May. 28th, 2013 07:01 am (UTC)
фота і план сноўскага палацу з польскага міжваеннага архітэктурнага часопіса:
Сноў палац
у вялікім памеры: http://ic.pics.livejournal.com/yozas_gubka/17113240/212599/212599_original.jpg
azarkinm
May. 28th, 2013 07:04 am (UTC)
дзякуй вялізарнейшы за фота. захавала сабе
kufarrr
May. 28th, 2013 07:53 am (UTC)
Ціква, дзякуй! Толькі шкада, што вялікі палац зараз не пабачыць....:(((
azarkinm
May. 29th, 2013 04:08 am (UTC)
Сноў шкада сапраўды, тут можна было размесціць не толькі музеі, але і гатэль, і рэстарацыю, і кафэ.. думаю горад толькі выйграў ад гэтага.
strannik_79
May. 29th, 2013 04:34 am (UTC)
Обалдеть как красиво...
lipilin2010
May. 29th, 2013 05:50 am (UTC)
Помню приехали, так и не смогли упростить военных пустить на 10 минут пофоткать, разрешили только через забор!

azarkinm
May. 29th, 2013 06:11 am (UTC)
Мы нават і не здолелі, бо неяк шмат мянтоў стаяла тады каля КПП.
koza_skripa4ka
May. 29th, 2013 07:00 am (UTC)
Прабачце, але зараз у сядзібе Гартынгаў месціцца дом састарэлых
azarkinm
May. 29th, 2013 07:15 am (UTC)
калі ен там размясціуся?
koza_skripa4ka
May. 29th, 2013 07:20 am (UTC)
Дакладана не скажу, але мінімум з год так менавіта павінен там быць. У мяне ў Снове родзічы, так што сумняваюся, што яны памыляюцца.
azarkinm
May. 29th, 2013 07:47 am (UTC)
Мы былі там 9 траўня. У пакоях нічога няма, усё вывезена і дом зачынены. Хаця я лічу, што ва ўсіх былых маёнтках не наразмяшчаеш музеяў (экспанатаў у нас не стае на столькі), а вось такія установы вядома могуць размяшчацца і даглядаць за будынкам. Галоўнае каб турыстам давалі магчымасць аглядаць будынак. І ў самім будынку можна было б зрабіць пакой прысвечаны сям'е Гартынгаў, якія тут жылі.
koza_skripa4ka
May. 29th, 2013 07:57 am (UTC)
Хм, надо патэлефанаваць - даведацца, калі і куды састарэлых звезлі )
azarkinm
May. 29th, 2013 08:00 am (UTC)
распавядзіце пасля. цікава стала
pashunja
May. 29th, 2013 07:27 am (UTC)
Мы тоже просили нас пропустить на КПП, нас не пропустили. В итоге пошли обходить забор слева. Шли шли, завернули за угол забора, там уже стоят жилые дома. Еще прошли метров 30 и я уже не помню то ли забор совсем закончился, то ли там большая брешь в заборе была. Так мы и попали на территорию. Там всё спокойно обошли и посмотрели, просто старались не кому на глаза не попадаться.
azarkinm
May. 29th, 2013 07:45 am (UTC)
А я та думала, што ўвесь палац абнесены па пярыметру. Аказваецца не. Хаця, нам з двума дзецьмі вось так лазіць... не застанешся незаўважным. Ды і прывучаць дзяцей што можна вось так абыходзіць не хацелася бы. Адзінае калі б будынак пуставаў, а другое калі зараз там установа знаходзіцца.
Можа фатаздымкі ў вас ёсць палаца?
pashunja
May. 31st, 2013 09:35 pm (UTC)
Есть несколько фото дворца

IMG_0959
IMG_0968
IMG_0967
IMG_0966
IMG_0974

А вы в д. Великая Липа сразу за Сновом не заезжали? Там была усадьба Обуховичей кон. 19 в.-нач 20в., сохранилось только пару хоз построек и одна из них впечатляет неожиданной деталью, обожаю туда привозить по дороге из Несвижа в Мир гостей. Обычно у них такой недоуменный вид - ну зачем она нас сюда притащила, а потом заходят в страшную конюшню, подымают голову и обалдевают :)

_DSC_2249

Внутри вот такой сюрприз :)

_DSC_2243
azarkinm
May. 31st, 2013 10:01 pm (UTC)
дзякуй за фота. захаваю для сябе і далучу да расповяда пра Сноў.

А ў Вялікай Ліпе былі. Накшталт такой рэакцыі была ў маіх дзяцей, як у вашых знаёмых. Будынкі гэтыя ўражваюць. Дарэчы былі пад час адной вандроўкі мы тады праехалі Стайкі-Крошын-Сноў-В.Ліпа-Гарадзея-помнік Тры крыжы (паслядоўнасць не тая вядома,гэта я так прыгадвала). Яшчэ да Ліпы дайду ў расповядзе.
dalahlad
May. 30th, 2013 07:57 pm (UTC)
Я ведаю палац знутры вельмі добра - у 1996 годзе ляжала ў ім у вайсковым шпіталі. Там вельмі цікавыя памяшканні ёсць.
Каля шпіталя былі гарнізонныя дамы, у якіх жылі вайсковыя лекары. Ад іх заўсёды быў адкрыты праход да карпусоў.

У 2000-ых шпіталь перадалі мянтам.

У цэнтры Снова ёсць фірмовая крама агракамбіната - рэкамендую ўсім вандроўнікам не абмінаць яе: найсмачнейшыя ў свеце каўбасы, паляндвіцы і іншыя ласункі там заўжды свежыя і танныя! :)
azarkinm
May. 31st, 2013 04:00 am (UTC)
дзякуй за наводку. буду ведаць пра краму.

і шкада, што сярод тых хто зараз там ляжыць няма людзей якія цікавяцца сваёй гісторыяй. :-( нават якасных фатаздымкаў няма палаца.
dalahlad
Jun. 1st, 2013 03:40 pm (UTC)
Вы калі ў выходныя будзеце па тых краях вандраваць - телефануйце. Мы мае хатку паміж Міром і Нясвіжам, будзем радыя гасцям!
azarkinm
Jun. 1st, 2013 06:04 pm (UTC)
дзякуй за запрашэнне. будзем ведаць. што можна будзе дзесьці спыніцца і гарбаты папіць. :-)
livejournal
Jul. 27th, 2013 06:00 am (UTC)
Блогерский путеводитель по Республике Беларусь
livejournal
Jul. 27th, 2013 08:14 am (UTC)
Блогерский путеводитель по Республике Беларусь
User xan_13 referenced to your post from Блогерский путеводитель по Республике Беларусь saying: [...] Сной [...]
livejournal
Jul. 29th, 2013 05:42 am (UTC)
Блогерский путеводитель по Республике Беларусь
livejournal
May. 2nd, 2014 04:22 pm (UTC)
Блогерский путеводитель по республике Беларусь: расши
livejournal
May. 2nd, 2014 08:10 pm (UTC)
Блогерский путеводитель по республике Беларусь: расши
livejournal
May. 3rd, 2014 10:47 am (UTC)
Блогерский путеводитель по республике Беларусь: расши
( 27 comments — Leave a comment )

Profile

leta i ja
azarkinm
AzarkinM

Latest Month

May 2018
S M T W T F S
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

Tags

Powered by LiveJournal.com