AzarkinM (azarkinm) wrote,
AzarkinM
azarkinm

КАРПІЛАЎКА (Мінская вобласць)

Вывучаючы радаслоўныя нашай шляхты, дзіву даешся, наколькі раней усё завязвалася на сямейнасці. Дзяцей спрабавалі ажаніць па сямейных сувязях Чапскія, Ельскія, Бохвіцы, Слізні і іншыя. Яны не толькі спрабавалі добра ажаніць на знаёмых, але нават маюць у сваіх радаводах некалькі шлюбаў са стрыечнымі сёстрамі ды братамі.

Жанілі дзяцей і па сяброўскаму прынцыпу. Сябры Францішак Ельскі і Станіслаў Манюшка ажанілі сваіх дзяцей, хаця добрага з гэтага шлюбу нічога не атрымалася, але ўсё ж парадніліся і мелі агульных унукаў. Сябры Рафал Слізень і браты Дамейка пасябравалі падчас навучэння ў Вільні, калі разам былі ў Таварыстве філаматаў. І на столькі пасябравалі, што вырашылі пазней парадніцца. Адам ажаніўся на сястры Рафала, а пазней дачка Рафала была паспяхова выдадзена замуж за сына аднаго з братоў Дамейка.
Чытаем звесткі далей. Амаль усе барыльефы знакамітага медальера Рафала Слізня, які уладарыў маёнткам Вольна, знаходзіліся ў палацы Тышкевічаў у Лагойску. І толькі капнуўшы радаслоўную глыбей бачым, што Рафал быў жанаты на Каміле Тышкевіч, і барыльефы і медалі набіываў і замаўляў яго цесць. Ці вось гэта – у палацы Манюшка ў Смілавічах на сценах віселі працы знакамітага мастака Валянціна Ваньковіча, а капнуўшы глыбей, даведваемся, што Леон Ваньковіч, быў жанаты на ўнучцы Станіслава Манюшкі, якой ў спадчыну быў пакінуты палац і яны тым, што набывалі карціны Ваньковіча, фактычна падтрымлівалі яго вучобу і дапамагалі з грашыма на жыццё.
Такіх гісторый можна назбіраць вельмі шмат. Гэта сувязі, пра якія не даведаешся, пакуль не капнеш глыбей, але ёсць сувязі, якія проста ляжаць на паверхні.

-----------------------

Вёска Карпілаўка ў нашым турыстычным маршруце (ў мужавым плане) была пазначана, як месца дыслакацыі ДОТа. І сорамна, але ўжо на месцы я даведалася аб тым, што з гэтых мясцін паходзіць знакаміты пісьменнік Ядвігін Ш. У якога ў жыцці было вельмі шмат сувязяў, але бачных, тых якія проста крычаць аб тым, што не здарма людзі становяцца тымі, кім з’яўляюцца па жыцці.


Ядвігін Ш (Антон Лявіцкі) нарадзіўся ў 1869 годзе ў сям’і кіраўніка маёнтка на Рагачоўшчыне. Калі яму было 8 год, сям’я пераяджае пад Радашковічы ў вёску Карпілаўка, дзе і праходзіць дзяцінства Антона. Ён навучаецца некалькі год у нелегальнай школе дачцы Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча Камілы. Пасля паспяхова сканчае Мінскую гімназію і паступае ў Маскоўскі ўніветсітэт на медыцынскі факультэт. За ўдзел у студэнцкіх хваляваннях быў пакараны некалькімі месяцамі адсідкі, падчас якой быў звольнены з універсітэта. Пасля сканчэння тэрміну зняволення ён здае іспыты па аптэкарскага практыканта. Праходзіць практыку і з’яджае ў Беларусь, бо тут моцна хварэе яго бацька. Бацка памірае і праз некалькі месяцаў здараецца моцны пажар, які спальвае бацькоўскі фальварак. Ядвігін Ш будуе для сям’і невялікую хатку з двух пакояў і кухняй, і адпраўляецца ў Мінск для здачы іспытаў на аптэкара. Праходзіць практыку і пасля яе сканчэння з’яджае на працу ў Радашковічы. У гэты час займаецца будаўніцтвам новага дома для сям’і.

Школа Камілы Марцінкевіч

У Радашкавічах Ядвігін Ш. стаў сябрам гуртка мясцовай інтэлігенцыі, браў удзел у літаратурных вечарынах — дэкламаваў вершы Вінцэнта Дуніна-Марцінкевіча і Францішка Багушэвіча. У 1892 напісаў камедыю “Злодзей”, якую меркавалася паставіць на маёўцы, а збор з спэктакля перадаць на адкрыццё местачковай лякарні. За колькі дзён да маёўкі была празначана генеральная рэпетыцыя. Але цэнзура не прапусціла спектакль. Камедыя не была апублікавана, таму рукапіс не ацалеў, хаця і знаходзіўся да Другой сусветнай вайны ў архівах Рамуальда Зямкевіча, таго самага, які працаваў у архівах Завадскіх у Крошыне (аб Крошыне ўжо пісала я вось па гэтай спасылцы http://azarkinm.livejournal.com/123300.html).


У 1894 годзе Антон Лявіцкі пабраўся шлюбам з радашковіцкай швачкай Люцыяй Гнатоўскай. Па стану здароўя адмаўляецца ад працы ў Радашковічах і пераяджае ў Карпілаўку, дзе займаецца садаводствам і літаратурнай творчасцю. А побач з маёнткам Ядвігіна Ш знаходзіўся іншы маёнтак – Акопы. Адкуль да яго ў госьці часта наведваўся Ян, сын суседа-арандатара Дамініка Луцкевіча, які пазней стане ўсім знакамітым як Янка Купала.

Янка Купала «У пэрыяд 1904—1906 гг. …я пазнаёміўся з Ядвігіным Ш. (жылі мы па суседзтве). Гэта была для мяне вялікая падзея. Я ўпершыню сутыкнуўся з чалавекам, які быў ня толькі пісьменьнікам, але і пісаў па–беларуску. 3 ім я вельмі зблізіўся. Ён мне шмат расказваў пра незнаёмыя мне дагэтуль пісьменніцкія справы і г.д. Чалавек ён быў з вышэйшай адукацыяй (праўда, унівэрсытэту з-за рэвалюцыйных справаў не закончыў), прытым вельмі цікавым і дасціпным субяседнікам.»


У Ядвігіна Ш у шлюбе нарадзілася чацвёра дзяцей – Лявон, Ванда, Вацлаў і Казімір. Лявон загінуў падчас Другой сусветнай вайны, Вацлаў і Казімір былі сасланыя ў Сібір, дзе таксама загінулі. Адзіная дачка Ванда Лавіцкая, стала пісьменніцай, перакладчыцай, сябравала з Алаізай Пашкевіч (Цёткай), друкавалася ў Нашай ніве, і…


выйшла замуж за Язэпа Лёсіка (беларускі публіцыст, мовазнаўца, пісьменнік). У шлюбе нарадзіла траіх дзяцей – Юрку, Люцыю і Алесю. А хросным бацькам у дваіх дзяцей Ванды і Язэпа быў …Янка Купала.


Ядвігін Ш піша і друкуе шмат сваіх твораў на пачатку ХХ ст.. Яго дачка Ванда лістуецца з Максімам Багдановічам. Які летам 1916 года прыяджае ў госьці да іх у Карпілаўку. Багдановіч быў моцна ўражаны самаадданасцю Ядвігіна, які ў сваім маёнтку арганізаваў школу для 30 дзяцей-бежанцаў. Новы 1917 год яны сустракаюць разам у маёнтку.

Максім Багдановіч «...з Ядвiгiна Ш. вырабiўся такi пiсьменьнiк, што не можна яго ставiць нiжэй крупных прадстаўнiкоў таго ж жанру ў iншых лiтаратурах: гляньце, напрыклад, на казкi Шчадрына або гэткiя ж апавяданнi Горкага, на байкi Ляманьскага, — няўжо ж Ядвiгiн Ш. горшы ад iх? А калi i горшы, дык цi нашмат?»





Ад Карпілаўкага фальварка нічога не засталося. Толькі цудоўны велічны дуб, пад кронамі якога адчуваеш сябе насамрэч кропкай у гісторыі нашай радзімы.


А маляўнічасць мясцінаў і цішыня сапраўды навяваюць думкі на паэтычны лад. Пабываўшы у такіх мясцінах,разумееш, як становяцца вялікімі паэтамі. Нават прырода пра гэта спявае.



Ну а побач з фальваркам у 1930-я гады.. быў пабудаваны – ДОТ.:-)



Наўмысна дзеля стагадовага дуба вядома вы не паедзеце, але калі раптам будзеце недалёк ад Карпілаўкі, завітайце, вы ніколі аб гэтым не пашкадуеце.

Мапа мясцовасці
Tags: Імёны ў гісторыі, Вандроўкі, Вандроўкі Беларусь, Мінская вобласць, Мінскі раён
Subscribe

  • ПАРОМ ПАРЫЧЫ (Гомельская вобласць)

    У нашай краіне паромы хаця і з'яўляюцца непастаянным транспартным сродкам, але часам іх праца незамяняльна. Паромы для турыстаў, гэта экзотыка і…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг вядома двума месцамі, якія варта наведаць кожнаму беларусу. Першае – гэта палац Козел-Паклеўскіх, які прыцягвае ўсіх сваёй…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг Жлобінскага раёна ўпершыню ўзгадваецца пад 1317 годам, але толькі ўзгадваецца. Дакладны расповяд пра вёску і ўладароў пачынаецца…

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 2 comments