AzarkinM (azarkinm) wrote,
AzarkinM
azarkinm

ЮРАВІЧЫ (Гомельская вобласць)

Думаю, што ўсе школьнікі з пэўнага класа ў Беларусі, ведаюць, што першыя старажытныя стаянкі, якія былі знойдзены на тэрыторыі нашай краіны гэта – Юравічы і Бердыж. Да другой яшчэ не даехалі мы, а вось да першай завіталі ў госьці гэтым летам. Але спачатку як заўсёды пра гісторыю.


У паданнях за Юравічамі замацавалася аж 2 назвы. Першая – Міжмосце, горад які існаваў у ХІІ ст і быў спалены падчас войнаў і набегаў татар. Другі – Відоліч, менавіта з такой назвай тут існаваў замак, які ў 1240 годзе спалілі ўсё тыя ж татары.


Але, самыя першыя пісьмовыя ўзгадкі назвы “Юравічы” адносяцца да 1430 года (звесткі Вікіпедыі), мясцовыя жыхары адлік вядуць з 1510 года (як напісана на стэндзе з гісторыяй мястэчка).


Прыкладна ў гэтыя ж часы з’яўляецца ў Юравічах і святыня – Абраз Маці Божай Юравіцкай.


Паданне з ім таксама цікавае. Кажуць, што быў знойдзены абраз “Божай Маці” ў горадзе Юр’еве, а ў 1630 годзе абраз ужо знаходзіўся на заванні ў гетмана войск Рэчы Паспалітай Станіслава Канецпольскага, які ваяваў з казакамі і хадзіў з абразам Божай Маці на Маскву. Унук Станіслава перадаў абраз іезуіцкаму ордэну і калі святыню перавозіў манах Марцін Тароўскі, коні з яго абоза спынілся ў гэтым месцы і не захацелі зрушыцца далей. Такім чынам, было вырашына будаваць тут драўляную капліцу. І пайшлі расповяды пра цуд, і пацягнуліся да абраза вернікі. Мураваны касцёл у мястэчку пачалі будаваць ў 1717 годзе, а ўверасні 1758 абраз перанеслі з драўлянага касцёла ў мураваны. Кароль і вялікі князь Ян Сабескі выдаў прывілей, паводле якога сяло атрымала статус мястэчка і дазвалялася ў Юравічах праводзіць штогод па 4 кірмашы (а гэта я вам хачу сказаць, лічылася вельмі нармалёвым дазволам, які даваў мястэчку пастаянны прыбытак з гандля).


Мясціны тут маляўнічыя і прыгожыя, ды і месца для касцёлаў атрымлівалася выбіраць у нашых продкаў значна лепей чым зараз.


Пабудавалі касцёл на ўзвышшы і нават кажуць, што з яго вежаў вышынёй у 26 метраў можна пабачыць не такі далёкі Мазыр.

(дарэчы, звярніце ўвагу на вежы на малюнку і на фатаздымкі сучаснасці. ну як? аднаўляюцца гістарычна?)

Існаваў іезуіцкі манастыр да 1820 года, калі расійскія ўлады перадалі комплекс бернардзінскаму ордэну. Але і лёс бернардзінцаў на Беларусі быў ня з лёгкіх. Пасля актыўнай падтрымкі па ўсёй краіне паўстання 1831 года, ордэн расфарміроўваюць і вырашаюць перадаць будынак назад католікам. 30 год у сценах касцёла гучаць словы каталіцкай веры. Але… чарговае паўстанне. 1863 год. І на гэты раз католікі актыўна падтрымліваюць паўстанцаў. Вынік – па ўсёй краіне зачыняюцца касцёлы і перадаюцца праваслаўнай царкве.


Апошні ксёндз вырашыў выратаваць святыню ад незразумелага лёсу, зрабіў копію, падмяніў, а арыгінал перадаў на захаванне Габрыэле Горват. (Памятаеце, я ж распавядала не так даўно пра магутных Горватаў у Прыпяцкім рэгіёне(а больш пра Горватаў пакуль можна тут пачытаць http://azarkinm.livejournal.com/132241.html )). Габрыэла вывозіць абраз у Кракаў і перадае на захаванне ў касцёл Св. Барбары, з умовай, калі жарсці па касцёлу прыціхнуць, абраз рэстаўруюць і вернуць у Юравічы… “


У 1865 годзе праведзены праваслаўныя набажэнствы ў новай царкве асвечанай у гонар Нараджэння Святой Багародзіцы, а комплекс перададзены жаночаму манастыру. І праваслаўе, было не праваслаўем, калі б не пачало рэстаўрацыю. Пяць год было аддазена на тое каб надстроіць над святыняй 12!!! купалоў-цыбулін.



2013 год для параўнання

Праваслаўныя службы вяліся ў будынку да 1920 года, пакуль савецкая ўлада абразы, маёмасць, залатыя падсвешнікі не вывезла, а будынак забіла дошкамі. Але не надоўга.


У 1928 годзе тут быў размешчаны дзіцячы дом, які яшчэ 10 год жыў пад праваслаўнымі 12 купаламі, пакуль ў 1938 іх не вырашылі іх прыбраць.


Пасля пачатку Другой сусветнай у будынку кляштара размяшчалася ваенная нямецкая камендатура. Вайна прайшла, немцы сыйшлі, і ў 1944 годзе ў будынак зноўку вярнуліся дзеці.


У 1958 годзе мясцовы старшыня калгасу вырашае пазбавіцца будынку касцёла і аддае загад, па якому муры касцёла пачынаюць разбіраць на цэглу для гаспадарчых патрэб. Стан касцёла ў 70-80-я гады прыблізна быў аднолькавы.








У 1993 годзе, будынкі перадаюцца Тураўскай епархіі Беларускай праваслаўнай царквы і жаночаму манастыру.

(а зараз звярніце на залатую цыбулінку на адной з вежаў плыта :-) фота 2006 года)

Што здарылася пазней я нават і даведвацца моцна не хачу, але ў 2005 годзе, жаночы манастыр быў прэабразаваны ў мужчынскі.


Дарэчы, вы не падумайце на палякаў дрэннага. Абраз вярнулі пасля рэстаўрацыі і ўсе гэтыя гады ён захоўваўся ў сялянскай сям’е, якая вярнула яго пасля вяртання будынка вернікам. Абраз выстаўляўся ў Мазыры, а затым хросных ходам быў вернуты на сваё сапраўднае месца – ў Юравічы. А копія захоўваецца ў касцёле Св.Барбары (Кракаў, Польшча). Гэта была першая версія якую я знайшла і яна даволі аптымістычная і ружовая.


Другая версія не такая радасная для беларусаў. Абраз не вярнулі і арыгінал знаходзіцца ў Кракаве, а ў Юравічах месьціцца тая самая падробка. Але з-за таго, што яна была ну вельмі дакладна капіравана таксама ёй перадалася і святасць, і яна таксама дапамагае людзям. :-).


І каму верыць не вядома. Але трэба ведаць две версіі, каб разумець увесь цяжкі стан нашай культуры і трагічнасць гісторыі.


Вось такі цудоўны (зараз царква) адноўлены помнік архітэктуры мы можаш у хуткім часе мець на Палессі.


Але пагаджуся, што руіны яны зачароўваюць.


А зараз крыху пра археалагічны помнік, які так добра ведаюць дзеці з гісторыі.

(трохкутнікамі на мапе пазначаны стаянкі і раскопкі)

У Юравічах археолагі знайшлі некалькі паселішчаў, якія датуюцца рознымі перыядамі нашай гісторыі – стаянка верхняга палеаліта – 25-10 тыс. да н.э.; стаянка мезаліта – 6-7 тыс. да н.э.; дзве стаянкі нэаліта 4-3 тыс. да н.э.; стаянка нэаліта, жалезнага века 3-1 да н.э. А таксама вакол Юравіч знаходзяцца курганы дрыгавічоў ХІІ-ХІІІ ст, і гарадзішча перыяду Кіеўскай Русі. Толькі ўявіце колькі можна зрабіць турыстычных мясцінаў тут.


Адкрылі стаянку ў 1926 годзе, але самыя грунтоўныя раскопкі праводзіліся ў 50-60-я гады калі на адным паселішчы былі знойдзены косткі маманта. Дарэчы ў пачатку 2000-х планавалася тут зрабіць археалагічны музей. Быў распрацаваны праект, закладзены фундамент і пракладзена лесвіца да плануемай пляцоўкі музея. На гэтым працы скончыліся ў чаканні лепшых часоў.




Пра гісторыю можна даведацца толькі са стэндаў, якія месцяцца ў самы пачатку гары. Тут жа вы прачытаеце і агульны экскурс у гісторыю былога мястэчка, а зараз вёскі. На самой гары вы нічога цікавага для простага турыста не знойдзіце… толькі застанецца дзесьці глыбока ўнутры разуменне, што патрапілі на адно з самых старажытных паселішчаў на нашай тэрыторыі.


P.S. Цікавым фактам з’яўляецца далучэнне Юравіч да Беларусі. Зараз хуценька пра гэта. 1 студзеня 1919 года Юравічы ўвайшлі ў склад Беларускай ССР, але праз 15 дзён, Масква забірае тэрыторыю з этнічнымі беларусамі ў склад Расійскай Федэрацыі. Пяць год Юравічы знаходзіліся ў складзе Расіі, пакуль не вярнуліся да БССР як асобны раён. Юравіцкі раён існаваў да 1931 года, а пасля ўваходзіць у склад Рэчацкага раёна. У 1938 годзе статус Юравіч паменшылі з мястэчка да вёскі. Такой яна зараз і з’яўляецца.

Калі верыць пашпарту, працы ў былым касцёле скончацца напрыканцы 2014 года, аптымізм на аднаўленне ёсць, але ён крыху сціхае калі бачыш, колькі разоў пераклейвалі гэту дату.



Tags: Вандроўкі, Вандроўкі Беларусь, Гомельская вобласць, Горват, Калінкавіцкі раён
Subscribe

  • Як шмат сяброў вярнулася...

    Даўно не была тут, а як пагляжу дык зусім даўно і не пісала ў ЖЖ. А тут зайшла, і пабачыла, што столькі сяброў вярнулася зноўку пісаць. Падчысціла…

  • ДРЭВА ПРОДКАЎ

    Ці цікавіцеся вы сваімі прашчурамі? Збіраеце звесткі пра тое кім былі вашыя прадзядулі, стрыечныя браты бацькоў і вашыя? Ці ведаеце вы на якой…

  • Бэзавае воблака водару ў Батанічным садзе Мінска

    Калі вам падабаецца водар бэзу, то раю паспець у гэтыя выходныя атрымаць асалоду ад шпацыру па Батанічнаму саду Мінска. Знайсці разнакаляровы…

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 13 comments

  • Як шмат сяброў вярнулася...

    Даўно не была тут, а як пагляжу дык зусім даўно і не пісала ў ЖЖ. А тут зайшла, і пабачыла, што столькі сяброў вярнулася зноўку пісаць. Падчысціла…

  • ДРЭВА ПРОДКАЎ

    Ці цікавіцеся вы сваімі прашчурамі? Збіраеце звесткі пра тое кім былі вашыя прадзядулі, стрыечныя браты бацькоў і вашыя? Ці ведаеце вы на якой…

  • Бэзавае воблака водару ў Батанічным садзе Мінска

    Калі вам падабаецца водар бэзу, то раю паспець у гэтыя выходныя атрымаць асалоду ад шпацыру па Батанічнаму саду Мінска. Знайсці разнакаляровы…