AzarkinM (azarkinm) wrote,
AzarkinM
azarkinm

АШМЯНЫ (Гарадзенская вобласць)

Той хто хоць раз ездзіў у Вільню на аўтобусе ведае Ашмяны не панаслышцы. Бо менавіта сюды, заяджаюць усе рэйсавыя аўтобусы, а калісьці прыпынак іх цягнуўся 20 хвілін (зараз не ведаю), а за гэты час можна было і паглядзець касцёл. Дык давайце падрабязней спынемся на цудоўным горадзе.


Ашмяны, з’яўляюцца сучасным раённым цэнтрам і размешчаны на рацэ Ашмянка.


Назва горада мае некалькі версій паходжання. Першае ад літоўскага слова «aszmenies» – вастрыё, і «akmenas» («акменас») —камень. Другая версія – назва паходзіць яшчэ з крыжацкіх часоў бо ў летапісах значыцца слова «asschemynne» («асшэмінэ») — горад з драўлянымі пабудовамі.


Гісторыкі так і не могуць дакладна вызначыцца з якіх часоў можна адлічваць летазлічэнне горада, але дакладна кажуць, што яго гісторыя можа даходзіць да XII ст. Летапіснае з’яўленне Ашмян звязана з “Хронікай Літоўскай і Жаймойцкай” у 1341 годзе і дзе ўзгадваецца смерць Гедыміна і падзел уладанняў паміж сынамі. Так Ашмяны адыходзяць да сына Яўнута. Такім чынам падлічваем… і мы праз пару год будзем адзначаць 675-годдзе горада, не малы я скажу тэрмін для гісторыі.


У Ашмянах існаваў калісьці і свой драўляны замак, які вядома да нашых дзён не захаваўся, да і месца знаходжання гісторыкі вельмі квала, але шукаюць. На працягу ХVI ст Ашмяны становяцца цэнтрам павета. Шмат разоў разбураўся за сваю гісторыю і столькі ж аднаўляўся горад. Быў ва ўладаннях Гедыміна, Яўнута, Альгерда, Ягайлы. У пачатку XVI ст. Ашмяны атрымалі Магдэбургскае права, пры пацвярджэнні якога кароль Станіслаў Аўгуст Панятоўскі надаў 22 мая 1792 г. гораду першы герб (скасаваны Расійскай імперыяй у 1800 годзе).


Падчас паўстання 1794 у горадзе размяшчаўся штаб паўстаніцкага войска Я. Ясінскага, таксама тутфарміраваўся атрад Міхаіла Клеафаса Агінскага.


У вайне 1812 года адбываліся жорскія баі, падчас якіх палова горада была спалена. Ашмянскі ўезд актыўна прымаў удзел і ў паўстаннях 1830—1831 гадоў (дзейнічалі атрады П.Важынскага і К.Пшаздзецкага) і 1863 года (атрады З.Мінейкі, Г.Чаховіча, К.Ясевіча).

З гістарычных помнікаў зараз у горадзе засталіся:
Касцёл Св. Міхаіла быў пабудаваны ў 1391 годзе, спачатку з дрэва, некалькі разоў разбураўся за гісторыю.


А 1837 годзе ў касцёле адбыўся пажар і будынак выгарэў ушчэнт. На яго месцы пачынаецца будаўніцтва новага касцёла, якое было спынена з-за палітыкі Расійскай імперыі ў дачыненне да земляў Літвы пасля паўстяння 1863 года.






Будынак касцёла з’явіўся ў горадзе толькі ў 1906 годзе. Гістарычны лёс уратаваў будынак ад снарадаў (хаця частка ўсё ж такі была разбурана), але пасля Другой сусветнай вайны касцёл зачынілі.


І ведаеце каму быў перададзены… ніколі не здагадаецеся, тут месціўся філіяк Віленскага завода радыётэхнікі. Толькі ў пачатку 90-х гадоў зноўку вярнулі вернікам.


Царква Уваскрэшання Хрыстова была пабудавана ў 1875 годзе. Пасля таго, як папярэдні праваслаўны храм – драўляная Багаяўленская царква згарэла ў 1840. Але месца для будаўніцтва было выбрана цікавае – на фундаменце былога дамініканскага касцёла Святой Троіцы.


У 1934 годзе царкве служыў Мікалай Лапіцкі (1907–1976), беларускі праваслаўны дзеяч аўтакефальнай царквы. Эміграваў пасля Другой сусветнай вайны ў ЗША, дзе таксама вёў актыўнае грамадска-палітычнае жыцця сярод дыяспары. Напісаў шмат прац, дзе з доказамі паказваў як руская праваслаўная царква выконвала русіфікацыю на землях Беларусі. З 1964 года царкву ў Ашмянах зачынілі на 20 год. У 1988–90-м была адрэстаўравана і адчынена зноўку.


Сінагога ў горадзе была пабудавана ў другой палове ХІХ ст.


На пачатак ХХ стагоддзя ў горадзе была вельмі моцная габрэйская абшчына.


Сінагога перастала выкарыстоўвацца як рэлігій будынак з 1940 года.


У час Другой сусветнай вайны ў будынку і прылеглай тэрыторыі размяшчалася габрэйскае гета.




За савецкі перыяд, што толькі ўлада тут не размяшчала. Апошнім, што прыгадаў мінак нам, гэта пункт прыёма шклатары.

Будынак паступова прыходзіць у зянападбаны стан. Як бачна выявы ільва ўжо няма на фасадзе.


Хаця як пішуць на globus.tut.by унутры захаваўся цудоўны інтэр’ерны роспіс сінагогі.


Францысканскі касцёл быў збудаваны ў 1822 годзе, хаця францысканцы жылі ў горадзе з 1505 года.




Лічыцца, што будынак, які мы можам зараз бачыць, быў перабудаваны з гатычнага касцёла.


Зараз ён знаходзіцца вось у такім стане.




Хаця стан і ў 1896 годзе быў не лепшы скажу я вам, толькі што дах быў.


Да архітэктурных помнікаў адносіцца таксама будынак былой лякарні, калісьці яна знахозілася за межамі горада, а зараз амаль самы цэнтр.


У 2000-я гады яе прывялі да ладу, замянілі вокны, пакрылі металачарапіцай і нават прывялі наваколле ў адпаведны стан. А ўсё чаму? Таму што зараз тут месціцца Ашмянскі раённы суд.




Будынак млына размешчаны недалёк ад цэнтра.




Хаця назва з тыпова расійскім выглядам сюды відаць усё ж такі не вельмі падыходзіць.


Унутранага інтэр’ера не здолелі пабачыць, бо пачынае работаць установа толькі з 12 гадзін дня. Але вядома Тракцір з яць рэжа вочы вельмі моцна.




У Ашмянах захаваўся нейкі стары дух мястэчка.


Відаць гэта фота для yozas_gubka :-)


Хаця сучасныя ўлады ўсё больш і больш хочуць зрабіць ва ўсіх нашых гарадах лас-вегасы… спадзяюся, што гэтага не адбудзецца.


P.S. І наўчысна для tam_erm. Ленін у горадзе ёсць. :-) Праўда яго дыслакацыя за савецкі час крыху зямнілася. Ён павандарваў і пераехаў з цэнтральнай плошчы...



... да зялёных дрэваў за яго спіной.

Зараз ён так сціпленька перамінаецца з нагі на нагу злевага боку ад адміністрацыі, і крыху ростам стаў паменей. :-)))




Ну і мапа для вандроўкі.
Tags: Ашмянскі раён, Вандроўкі, Вандроўкі Беларусь, Гарадзенская вобласць
Subscribe

  • ВЫСТАВА "Аптэка ў старой сядзібе" (МІНСК)

    Вы не паверыце, але гэта чарговая спроба вярнуцца ў ЖЖ. Пакуль толькі як рэклама мерапрыемстваў, што зацікавілі нас і магчыма зацікавяць і вас. А там…

  • Як шмат сяброў вярнулася...

    Даўно не была тут, а як пагляжу дык зусім даўно і не пісала ў ЖЖ. А тут зайшла, і пабачыла, што столькі сяброў вярнулася зноўку пісаць. Падчысціла…

  • Музей "Беларусь міні "

    "Беларусь міні " – гэта новы музей, які адчыніўся ў Мінску напярэдадні навагодніх святаў. Яго асноўная мэта для мяне відавочна…

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 20 comments

  • ВЫСТАВА "Аптэка ў старой сядзібе" (МІНСК)

    Вы не паверыце, але гэта чарговая спроба вярнуцца ў ЖЖ. Пакуль толькі як рэклама мерапрыемстваў, што зацікавілі нас і магчыма зацікавяць і вас. А там…

  • Як шмат сяброў вярнулася...

    Даўно не была тут, а як пагляжу дык зусім даўно і не пісала ў ЖЖ. А тут зайшла, і пабачыла, што столькі сяброў вярнулася зноўку пісаць. Падчысціла…

  • Музей "Беларусь міні "

    "Беларусь міні " – гэта новы музей, які адчыніўся ў Мінску напярэдадні навагодніх святаў. Яго асноўная мэта для мяне відавочна…