AzarkinM (azarkinm) wrote,
AzarkinM
azarkinm

БЕЛАГРУДА (Гарадзенская вобласць)

Вёска Белагруда, Лідскага раёна, вядома з XVI ст. Ёй валодалі Завішы, Вішнявецкія, Ваўчкі, а пасля зноўку яна вярнулася да першых уладароў вёскі Завішаў.
Каталіцкая парафія з’явілася тут у 1609 годзе, калі ў вёсцы быў пабудаваны касцёл св.Яна Хрысціцеля (па іншым крыніцам назва касцёла была Бязгрэшнага зачацця Дзевы Марыі). Касцёл быў збудаваны з дрэва і цалкам знішчаны падчас вайны з Маскоўскай дзяржавай ў 1654–1666 гадах.


У 1690 годзе вёска з іншымі землямі навокал пераходзіць са шлюбам Ганны Завішы да Пятра Тарноўскага. А ў 1702 годзе адбываецца другі шлюб Ганны з Крыштафам Шчытом. Прыблізна ў гэтыя часы з’яўляюцца ў наваколлі і вёскі Тарноўшчына (сучаснае Тарнава) і Шчытнікі. З 1703 года лідскі стараста Уладзіслаў Шэміт фундуе будаўніцтва новага касцёла (таксама з дрэва) у гонар Найсвяцейшай Дзевы Марыі. Пазней касцёл узгадваецца ў крыніцах як касцёл св. Міхаіла Архіанёла.

У сярэдзіне XVIII ст. Белагруда з Тарноўшчынай атрымалі з пасагам Радзівілы (у выніку шлюба Барбары Завішы і Мікалая Радзівіла). Пры Радзівілах у вёсцы заснаваны шпіталь-прытулак, актыўна ідзе здабыча вапны, пабудаваны мост з парэнчамі праз раку Дзітву, дзейнічае карчма, а пры касцёле адчынена парафіяльная школа. У 1808 годзе Мікалай Радзівіл пакідае Белагруду і Тарноўшчызну арандатару Тадэвушу Анджэйковічу, які ў 1824 годзе выкупае маёнтак. Праўда яго нашчадкі нядоўга валолалі Белагрудай, бо ўжо сын Юлій прадаў землі Канстанціну Кашыцу (1828-1881).


Канстанцін Кашыца прымаў актыўны ўдзел у паўстанні Каліноўскага 1863 года. На свае грошы сабраў атрад і абмундзіраваў яго. Моцныя баі ішлі недалёк ад радавога маёнтка Кашыцаў – Абрына, а калі войскі адступалі, то Канстанцін застаўся каб пахаваць сваіх палеглых сяброў-паўстанцаў. У памяць аб іх быў пастаўлены помнік у выглядзе крыжа каля дарогі. За актыўты ўдзел у паўстанні Канстанцін Кашыц быў сасланы ў Сібір. А праз два гады вярнуўся і на вельмі непрымальных умовах падпісаў дамову аб продажы сваіх уладанняў палкоўніку і паплечніку Мураўёва-вешальніка – Дзмітрыю Маўрасу. Маёнткі Таноўшчына з фальваркамі Рубікі, Шчытнікі, Белагруда, Чыжэўшчына, Банцавічы, дом у Рызе былі прададзены за смешную суму. За Кашыцамі застаўся толькі радавы маёнтак у Абрыне. (Аб гэтым можна прачытаць тут http://azarkinm.livejournal.com/145839.html)


Капліца Кашыцаў у Абрыне

Пасля паўстання белагрудскі касцёл нападкаў лёс, як і большасць касцёлаў на землях Беларусі – яго зачынілі. Касцёл не выкарыстоўваўся і прыйшоў у занядбанне. На яго месцы ў 1902 годзе пачалося будаўніцтва новага касцёла на грошы мясцовых жыхароў і пры падтрымцы ксёндза Казіміра Сталеўскага. Касцёл будаваўся з цэглы ў нэагатычным стылі. Асвячэнне адбылося ў 1908 годзе як касцёла св. Міхаіла Архіанёла.

Выгляд касцёла з вёскі Тарнава.

У цэнтры алтара знаходзіцца абраз Маці Божай Міласэрднай, зроблены ў другой палове XVII стагоддзя і з’яўляецца копіяй абраза Багародзіцы канца XV века з віленскай Вастрабрамскай капліцы.


Пасля Рыжскай дамовы і падзелу тэрыторыі Беларусі, Белагруда апынулася ў складзе Польскай дзяржавы. І новая ўлада не прабачыла Маўросам падаўленне паўстання 1863 года. Маёмасць Кашыцаў, вёскі Рубікі, Шчытнікі, Белагруда, Чыжэвічы, Банцавічы пераходзяць ва ўласнасць Польскай дзяржавы ў 1921 годзе.

А маёнткам Тарнава да восені 1939 года валодаюць курляндскія бароны Кехле.


Недалёк ад касцёла знаходзяцца два старажытных паселішча, якія датуюцца VI-VIII і XII-XIII стагоддзямі.

Зараз тут - вясковы пляж.
Tags: Вандроўкі, Вандроўкі Беларусь, Ваўчок, Вішнявецкі, Гарадзенская вобласць, Завіша, Кашыц, Лідскі раён, Маўрос, Радзівіл, Радізвіл, Тарноўскі, Шчыт
Subscribe

  • ПАРОМ ПАРЫЧЫ (Гомельская вобласць)

    У нашай краіне паромы хаця і з'яўляюцца непастаянным транспартным сродкам, але часам іх праца незамяняльна. Паромы для турыстаў, гэта экзотыка і…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг вядома двума месцамі, якія варта наведаць кожнаму беларусу. Першае – гэта палац Козел-Паклеўскіх, які прыцягвае ўсіх сваёй…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг Жлобінскага раёна ўпершыню ўзгадваецца пад 1317 годам, але толькі ўзгадваецца. Дакладны расповяд пра вёску і ўладароў пачынаецца…

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 9 comments