AzarkinM (azarkinm) wrote,
AzarkinM
azarkinm

РУБЯЖЭВІЧЫ (Мінская вобласць)

Мястэчка Рубяжэвічы Стаўбцоўскага раёна ўзгадваецца ў гісторыі з 1483 года, як уладанне князя Вярэйскага. З сярэдзіны ХVI ст. належыла Радзівілам, якія прыклалі намаганні, каб зрабіць з іх яшчэ больш прыбытковае месца. Некалькі разоў на год тут праводзіліся кірмашы, дзе збіраліся гандляры з Вільні, Мінска ды Ліды. Пасля падзелаў Рэчы Паспалітай Рубяжэвічы разам з землямі Радзівілаў былі перададзены ў карыстанне Вітгенштэйнам.


Кажуць, што назва Рубяжэвіч паходзіць ад слова “рубеж”, бо першапачаткова вёска знаходзілася на мяжы ВКЛ. Досыць верагодна, што і замак быў тут драўляны на ўзвышшы, але ніякіх крыніц пра яго не захавалася.


Драўляныкасцёл св.Антонія Падуанскага быў пабудаваны ў Рубяжэвічах у 1799 годзе. У 1866 годзе, пасля паўстання Каліноўскага будынак перадалі праваслаўным. У 1867 годзе імператар Аляксандр ІІ падараваў царкве абраз у срэбнай рызе Маці Божай Казанскай, на якім была зроблена надпіс “Сей образ Казанской Божией Матери дар Государя Императора Александра Николаевича в Рубижевичскую церковь, 1867 г. Молись народ русский за своего православного Царя!”. А праз два месяцы уладар маёнтка Сула Аляксандр Ленскі ахвяраваў царкве іншы абраз – “Зняцце з крыжа Збавіцеля” у залатой рызе. Хто ведае, з якімі памкненнямі быў зроблены такі падарунак праваслаўнай царкве каталіком Ленскім, але відавочна, што было гэта ў супрацьвагу падарунку цара (пра маёнтак Ленскіх можна прачытаць тут http://azarkinm.livejournal.com/147915.html )

З 1886 годза пры царкве была адчынена прыхадская праваслаўная школа. Праваслаўныя набажэнствы праводзіліся ў царкве да 1917 года, пакуль будынак зноўку не быў вернуты каталікам. Разабралі па дошках касцёл-царкву камуністы ў 1972.

Хуткае развіццё Рубяжэвічаў спынілася ў сярэдзіне ХІХ стагоддзя, калі мястэчка абмінула чыгунка, ды і новая дарога таксама была пракладзена не праз мястэчка. Колькасць насельніцтва пачало змяншацца, людзі пацягнуліся ў недалёкае адсюль Койданава.


У 1910 годзе з’явіўся новы касцёл. Гісторыя яго будаўніцтва вельмі цікавая. Мясцовы жыхар Антоні Тур выступіў з ініцыівай будаўніцтва касцёла. У 1866 годзе, ён па сваёй ініцыятыве на пяшчаны холм прывёз першы валун. На камні было напісана “Тут будзе пабудаваны каталіцкі касцёл”. Тры разы звяртаўся за дазволам у Пецярбург, але атрымліваў адмову. Занепакоены неўтаймуючым жаданнем адкрыцця новага касцёла праваслаўны бацюшка са Слабады абвінаваціў Тура ў недазволенай будоўлі. Адбыўся суд і Антонія Тура разам з сям’ёй, саслалі ў Сібір на 12 год. А праз 7 год па амністыі Антоні вярнуўся на радзіму. І зноўку пачаў дамагацца дазволу будаўніцтва касцёла. У 1905 годзе доўгачаканая папера была атрымана і пачалося збіранне грошаў. Сродкі збіраліся ўсім светам, а значную частку ахвяравала Эльжбета Ленская з маёнтка Сула. Пасля далучэння Заходняй Беларусі да БССР Эльжбета не паспела з’ехаць і засталася жыць у доме прыслугі. Там яна і пражыла да 1951 года. Пасля яе смерці была пахавана на рубяжэвіцкіх могілках. А камень з эпітафіяй на яе магіле можна знайсці і зараз: “Бог — мая абарона, моё выратаванне”. (пра маёнтак СУЛА можна прачытаць тут http://azarkinm.livejournal.com/147915.html ).


У 1906 годзе пачаліся працы. На будоўлі працавала кожны дзень да 160 чалавек, будаўніцтвам касцёла кіраваў Юзэф Скакоўскі. І касцёл, як і было загадана, пабудавалі за чатыры гады. Храм быў збудаваны ў нэагатычным стылі з цэмента і абкладзены каменнымі плітамі. Вышыня рубяжэвіцкага касцёла дасягае 45 метраў, фундамент 6 метраў углыбіню і 4 метра ў шырыню. Тое што мы зараз з вамі бачым - не тое, што задумваў архітэктар. Планавалася, што у касцёла будзе 6 вежаў, але царская ўлада забараніла будаваць касцёл такога выгляду, таму вежы прыйшлося скараціць.


Касцёл адчыніў свае дзверы для прыхажан у 1910 годзе і быў асвечаны як касцёл святога Юзафа рамесніка.


А “тураў камень” прывезены Антоніем Турам у 1866 годзе і зараз стаіць каля касцёла.


Паступова новая каталіцкая святыня напаўняўся ўсё новымі і новымі здабыткамі. Абраз Божай Маці Вастрабрамскай быў падораны маці Янкі Купалы, на рубяжэвіцкіх могілкаў якой былі пахаваны яе продкі. Статуя святога Антонія перанесена са старага касцёла. У 1920-х гады ў касцёле з’явіўся першы звон, адліты ў Польшчы наўмысна для Рубяжэвіч, і вакол храма пабудавана агароджа, а ў 1930-я гады на званніцы загучаў і другі звон. У 1928 годзе ў Вільні быў набыты арган , у 1935 з Вільні быў дастаўлены галоўны алтар з бронзавай статуяй Езуса Хрыста.


У Рубяжэвічах у пачатку ХХ стагоддзя была вялікая колькасць габрэйскага насельніцтва і знаходзіліся дзве сінагогі, летняя ды зімовая. Падчас Другой сусветнай вайны шмат габрэяў былі растраляны, а тыя, хто выжыў, эмігравалі. Адна сінагога згарэла ў 1942 годзе, а другая была разабрана ўжо пры савецкай уладзе, а з гісторыі калісьці шматлікага габрэйскага насельніцтва Рубяжэвіч засталіся толькі могілкі, якія да апошняга часу былі ў занядбаным стане. У 2008 годзе студэнты амерыканскага францысканскага каледжа “SIENA COLLEGE” са штату Нью-Йорк зрабілі прыборку могілак за тры дні і паднялі каля 120 паваленых надгробных камянёў.

фота з сайта svaboda.org

З пачатку ХІХ стагоддзя ў мястэчку правацала драўляная праваслаўная царква святога Мікалая. Хваля знішчэння рэлігійных пабудоў, якая прайшла па тэрыторыі СССР ў 1961 годзе, закранула і Рубяжэвічы. Царква была зачынена. А пасля смерці бацюшкі ў 1976 і ўвогуле разабрана, бо на тэрыторыі былой царквы планавалася будаўніцтва сельсавета. Абразы з царквы вывезлі ў Дзяржынск на захаванне, у Рубяжэвічы яны вярнуліся толькі ў 2000 годзе, пасля таго, як старая плябань была перароблена пад царкву.

фота з globus.tut.by

Турыстычным пунктам у Рубяжэвічах з’яўляецца “каменны парк” адчынены ў 2006 годзе да стагоддзя будаўніцтва касцёла.


Ідэя належыць Тадэвушу Сабалеўскаму, які на працягу года ўзгадняў усе працы і з касцёлам, і з калгасамі, якія дапамаглі тэхнікай.




Шукалі валуны каля вёсак, якія заснавалі касцёл. 46 валуноў – гэта 46 вёсак-парафій, гэта 46 непаўторных гісторый пра людзей, якія верылі і будавалі касцёл у 1906.






За агароджай, каля касцёла знаходзіцца яшчэ адзін цікавы помнік. Помнік загінуўшым і закатаваным палякам у гады Другой сусветнай вайны. Тым, хто быў вымушаны з'ехаць з родных мясцін. Пабудаваны ў 1997 годзе.


Калі няма чаго рабіць на выходныя, калі хочацца недалёкай вандроўкі каб адпачыць душой, то вам - у Рубяжэвічы.




Tags: Вандроўкі, Вандроўкі Беларусь, Вярэйскі, Вітгенштэйн, Дзяржынскі раён, Ленскі, Мінская вобласць, Радзівіл
Subscribe

  • Бурбалкі шампанскага

    З НОВЫМ ГОДАМ, сябры, таварышы, паплечнікі і ўсе тыя, каго я не ведаю, але хто сочыць за нашымі вандроўкамі і чытае мае расповяды. Усе тыя з кім мы…

  • З Калядамі!

    Дарагія сябры віншую ўсіх!

  • Навагоднія клопаты

    Зіма… Новы год… Падарункі… Віншаванні… Кожны год, як толькі праб’е гадзіннік, што нарэшце ён 201...год надыйшоў - тэлефаную блізкім сябрам, сваякам і…

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 3 comments