AzarkinM (azarkinm) wrote,
AzarkinM
azarkinm

ГРОДНА. Заапарк

Зладзіўшы на першыя травеньскія вялікія выходныя шыкоўную вандроўку па Гарадзеншчыне, мы з дзецьмі вядома не абмінулі і першы ў Беларусі заапарк.

Напрацягу ХІХ стагоддзяў на тэрыторыі Беларусі ў шляхецкіх маёнтках паступова пачынаюць з’яўляцца міні-заасады. Там можна было знайсці казуль, ваўкоў, дзікоў ды аленяў, час ад часу сустракаліся і дзівосы ў выглядзе паўлінаў. Але ўпершыню метанакіравана заапарк з’явіўся на тэрыторыі Беларусі менавіта ў Гродна, у 1927 годзе (тэрыторыя на той час знаходзілася пад Польшчай).


Спачатку, батанічны сад быў створаны для навуковых мэт Янам Каханоўскім, выкладчыкам біалогіі мужчынскай гімназіі імя Адама Міцкевіча, у 1925 годзе ў гарадскім парку (зараз парк імя Жэлібера). У 1927 годзе пры батанічным садзе з’явіўся і заалагічны закуток, у якім налічвалася 17 відаў жывёл. Першым жыхаром заасада лічыцца чорны бабёр, якога знайшлі параненым у наваколлі. За тры гады дзейнасці заасада, ён папаўняўся ў асноўным жывёлінамі мясцовай фаўны – дзікамі, ваўкамі, лісамі, зайцамі, качкамі, харкамі ды совамі, з экзотыкі можна было пабачыць толькі паўднёваафрыканскую чарапаху. Сад паступова пачалі наведваць не толькі гімназісты, але і навучэнцы іншых устаноў горада. Калекцыі папаўняліся і месца станавілася ў парку ўсё менш і менш. Таму Ян Каханоўскі дамогся ад гарадской улады пераносу заапарка ў іншае месца. На вуліцы Станіслаўскага, на закінутым велатрэке, адбыўся рамонт і ў 1930 годзе заасад пераяхаў на сталае месца, якое займае і зараз. З 1935 года з-за матэрыяльных цяжкасцяў за ўваход у заапарк пачалі з наведвальнікаў браць грошы.


З далучэннем Заходняй Беларусі да БССР, заапарк нацыяналізіравалі, а праз год НКВД арыштавала Яна Каханоўскага за падазронасць у антысавейцкай дзейнасці.


Другая сусветная вайна нанесла вялізарную шкоду заапарку. Адныя жывёлы былі забіты, а іншыя вывезены ў заапарк Кёнексберга. Калі перад Другой сусветнай вайной парк налічваў 400 асобін жывёл, то на момант вызвалення ў парку не засталося ніводнага.

У гады вайны загінуў і заснавальнік гарадзенскага заапарка – Ян Каханоўскі. Пасля забойства ў горадзе нямецкага доктара, гестапа арыштавала 100 прадстаўнікоў інтэлегенцыі, з якіх вырашыла забіць толькі 25. У спіс 25 патрапіў сябра Яна Каханоўскага – Юзэф Вявюрскі, бацька шасці дзяцей. Ян заступіўся за сябра і прапанаваў замяніць яго сабой. У ліпені 1942 года 48-гадовы Кахатоўскі быў растраляны разам з 24 гарадзенцамі.


Пасля вызвалення, пачаліся і аднаўленчыя працы на тэрыторыі заапарка. Калі першая калекцыя заапарка пачыналася з чорнага бабра, то аднаўляўся заапарк з двух аслоў, якіх прымусілі перадаць заапарку мясцовы трэст. Калекцыя аднаўлялася за кошт падарункаў заапаркаў іншых савецкіх рэспублік, таксама паступалі жывёлы з Налібоцкай і Белавежскай пушч. За чатыры гады збіральніцтва заапарк здолеў аднавіць колькасць жывёл толькі на палову. У савецкія часы ідзе актыўнае папаўненне заапарка, яе пік прыпадае на 1980-я гады, калі налічвалася каля 400 відаў жывёл. На дадзены перыяд у заапарку можна пабачыць 17 відаў жывёл якія занесены ў Чырвоную кнігу Беларусі.

Наступная капітальная рэканструкцыя заапарка адбылася ў 2012 годзе, калі былі заменены ўсе вальеры і будынкі.


Заапарк пакідае вельмі добрае і пазітыўнае ўражанне, хаця пасля рэканструкцыі згубілася нейкая ўтульнасць і ён стаў больш каменным, ды ўрбанізаваным. Але дзеці вядома і ад такога заапарка будуць у захапленні.


Ніколі не задумвалася, але як напісана на сайце Гарадзенскага заапарка, за год жывотныя заапарка з’ядаюць: бульбы – 2,5 т, капусты – 1 т, яблык – 2 т, цыбулі – 500 кг, мяса – 2 т, рыбы – 4 т, крупаў – 15 т, яек – 24 000 шт, павідла – 230 кг, печыва – 180 кг, малака – 5 000 л, гарбаты – 5 кг, агрэхаў – 330 кг. Аднойчы ў стрыечнага брата на лецішчы быў вялікі ўраджай кабачкоў ды гарбузоў і яны перадалі каля 500 кг гародніны жывёлам Гарадзенскага заапарка.


P.S. І мы ўсё ж такі, пасля 15 хвілін назірання, дачакаліся калі паўлін расправіў свой прыгожы хвост. :-).
Tags: Вандроўкі, Вандроўкі Беларусь, Гарадзенская вобласць, Гарадзенскі раён, Гродна
Subscribe

  • ПАРОМ ПАРЫЧЫ (Гомельская вобласць)

    У нашай краіне паромы хаця і з'яўляюцца непастаянным транспартным сродкам, але часам іх праца незамяняльна. Паромы для турыстаў, гэта экзотыка і…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг вядома двума месцамі, якія варта наведаць кожнаму беларусу. Першае – гэта палац Козел-Паклеўскіх, які прыцягвае ўсіх сваёй…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг Жлобінскага раёна ўпершыню ўзгадваецца пад 1317 годам, але толькі ўзгадваецца. Дакладны расповяд пра вёску і ўладароў пачынаецца…

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 18 comments

  • ПАРОМ ПАРЫЧЫ (Гомельская вобласць)

    У нашай краіне паромы хаця і з'яўляюцца непастаянным транспартным сродкам, але часам іх праца незамяняльна. Паромы для турыстаў, гэта экзотыка і…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг вядома двума месцамі, якія варта наведаць кожнаму беларусу. Першае – гэта палац Козел-Паклеўскіх, які прыцягвае ўсіх сваёй…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг Жлобінскага раёна ўпершыню ўзгадваецца пад 1317 годам, але толькі ўзгадваецца. Дакладны расповяд пра вёску і ўладароў пачынаецца…