AzarkinM (azarkinm) wrote,
AzarkinM
azarkinm

БАРКАЛАБАВА (Магілёўская вобласць)


Не магла я абмінуць у сваёй вандроўцы па ўсходу Беларусі мястэчка Баркалабава. Па-першае, гэта месца дзе знаходзіцца гарадзішча, якое датуецца 10-8 тыс. да н.э., але яго можна ацаніць толькі пабачыўшы звышыні. Падчас археалагічных раскопак тут былі знойдзены прылады працы і пазнейшага перыяда – жалезнага веку. І, па-другое, тут быў напісаны Баркалабаўскі летапіс, які ахоплівае падзеі ХVI– ХVIІ стагоддзі.


фота з radzima.org

Мястэчка атрымала назву ад Баркулаба Корсака, які ў ХVIІ ст. валодаў землямі на Магілёўшчыне, і меў маёнтак у Буйнічах. У 1654 годзе ён разам з Раманам Хадкевічам аб’яджаў усходнія землі ВКЛ для ўмацавання межаў ад суседзяў і вырашыў на гарадзішчы збудаваць абарончы замак, а мястэчка вакол замка атрымала назву Баркалабава. Праз 12 года пасля заснавання замка, Баркулаб памёр у Вільні, дзе і быў пахаваны ў царкве Найчысцейшай Багародзіцы.

А Баркалабава, з пасагам дачкі Евы Корсак, перайшло да Багдана Саламарэцкага, які акрамя падтрымкі двух існуючых ужо праваслаўных цэркваў у мястэчку вырашыў разам з жонкай заснаваць яшчэ адну царкву св.Юрыя і Баркалабаўскі Свята-Духоўны мужчынскі манастыр. Цікавым фактам з’яўляецца, тое, што хоць у назве манастыра сустракаецца назва мястэчка размешчаны ён быў у Буйнічах, некалёк ад маёнтка Корсакаў.

Менавіта ў гэтым манастыры служыў Фёдар Магілёвец, аўтар Баркалабаўскага летапісу. У летапісу ён апісваў падзеі, якімі быў сведкай, а таксама часамі адыходзіў ад нейтральнага апавядання падзей і ўносіў свае меркаванні пра тое ці іншае палітычнае пытанне, даваў характэрыстыку гістарычным асобам, якія гасцявалі ў Саламарэцкіх і гд. На старых старонках можна знайсці радкі наконт сечы маскоўскага войска пад Магілёвам і як з імі расправілася войска ВКЛ.
“пагналі, адцеснілі, пабілі маскоўцаў і столькі іх шмат пабілі, што аж Дняпро іх трупамі загацілі і загацілі так, што людзі не маглі ў Дняпры ваду браць ды піць і рыбу з Дняпра не елі”.

фота з radzima.org

Расповядаў летапісец і пра крадзяжы ды набегі Севярына Налівайка на Магілёўскія землі, пра гасцявання ў Баркалабава Льва Сапегі, пра Ілжэдмітрыя і яго паходы.

Пасля Саламарэцкіх мястэчка трапляе з пасагам да Багдана Стэткевіча, які разам з жонкай заснаваў у кіламетры ад Баркалабава жаночы праваслаўны манастыр, бо ў Аршанскім жаночым Куцеінскім манастыры, які таксама яны фундавалі, ужо нехапала для выхаванцаў месца. Адпаведна для ўтрымання манастыра былі выдзелены землі з сялянамі ды пашнямі. Але манастыр рос і сын Міхаіл Стэткевіч папоўніў землі жаночага манастыра за кошт уразання зямель мужчынскага.

царква ХІХ ст. у Баркалабава

Усё было спачатку цудоўна, але праз 100 год пачаліся праблемы з гэтым перадзелам. У 1739 годзе, ігумен Буйніцкага мужчынскага манастыра Вікенцій Бараноўскі, праглядзеўшы старыя дакументы прыйшоў да высновы, што Міхаіл не меў права пераглядаць падораныя землі сваіх продкаў. У выніку ўспыхнула варожасць, якая прывяла да супрацьстаяння двух манастыроў – жаночага і мужчынскага. Дайшло да таго, што Бараноўскі дазволіў мужчынам манастыра ізбіваць манашак, што прывяло нават да смерці адной манахіні.

Справу вырашыў толькі Кіеўскі суд, які прыняў бок Бараноўскага і вынес прысуд – вярнуць землі мужчынскаму манастыру. Радасць Бараноўскага была нядоўгай, бо па вяртанні ў манастыр ён памёр. Праз некаторы час, манахіні вырашылі звярнуцца ў той жа суд, толькі ўжо з супрацьлеглым іскам. І той жа суд на гэты раз падтрымаў жанчын, але мужчынскі манастыр адмовіўся аддаваць землі і сялян. І зноўку пачаліся паміж манастырамі прэтэнзіі, якія прывялі нават да таго, што манашкі заплацілі і абмундзіравалі невялікі атрад наймітаў дзеля пахода на адваявання земляў. І зноўку справа скончылася судом.

Баркалабаўскі жаночы манастыр

Скаргі, якія пастаянна прыходзілі ад двух Баркалабаўскіх манастыроў усё ж такі надакучылі Кіеўскаму метрапаліту і ён перадаў абодва манастыра Магілёўскаму епіскапу. Які вырашыў выйсці з гэтай сітуацыі зменай ігумена ў мужчынскім манастыры. А разам з уладаром Быхава падканцлерам ВКЛ Міхаілам Сапегам прымусіў абодва бакі падпісаць міравую, па якой спрэчная тэрыторыя была падзелена паміж манастырамі роўнымі часткамі. А каб спыніць пастаянныя спрэчкі паміж манастырамі на будучыню, вырашылі адразу абумовіць памер штрафа для распальнікаў боек.

З цягам часу, землі манастыроў пачаў абмываць Днепр, і берагі спаўзалі ў раку з драўлянымі сараямі і дамамі, а манахі і манахіні хадзілі і казалі, што гэта іх Бог наказвае за варожасць адзін да аднаго.

У 1650-я гады ў жаночы манастыр патрапіў абраз Маці Божай Баркалабаўскай. Па паданні рускае войка, звозячы накрадзенае на ўсход, падчас вайны з ВКЛ не здолела рухацца далей, “бо коні паваліліся на калені і адмаўляліся ісці”. І было вырашана пакінуць абраз у Баркалабава. З таго часу пацягнуліся да яго людзі, і прыходзілі маліцца і прасіць заступіцца за іх перад Богам.


А што тычыцца мужчынскага манастыра ў Буйнічах, дык яго спачатку ў 1835 годзе ўпразнілі і прыпісалі да жаночага баркалабаўскага манастыра, а праз дзесяць год увогуле пазбавілі ўсіх земляў. Манастыр дзейнічаў у той ці іншай ступені да рэвалюцыі. Пасля там было зроблена зернесховішча і на дадзены момант ніводнага будынка з комплекса не засталося.

У 1904 годзе было вырашана пабудаваць яшчэ адну царкву ў мястэчку ў псеўдарускім стылі. Яе асвяцілі як царкву Казанскай Божай Маці. У савецкія часы тут месціўся спартыўная заля.


У 1928 годзе Баркалабаўскі жаночы манастыр быў зачынены, некаторыя будынкі знішчаны, а тыя што засталіся перададзены пад піянерскі лагер. Абразы манастыра манахіні выратавалі дзякуючы звычайным людзям, якія хавалі іх па дамах і перадавалі адзін аднаму пакуль не апынуўся цудатворны абраз Маці Божай у Быхаўскай царкве. У 1990-х гадах старыя будынкі жаночага манастыра было вырашана ўвогуле зруйнаваць з зямлёй. На дадзены момант ніводнага гістарычнага будынка манастыра не захавалася.




Але з 2008 года,было прынята рашэнне аб аднаўленні жаночага манастыра. І першыя манахіні, як і 400 год таму, прыехалі ў Баркалабава з Воршы, і пачалі аднаўляць манастыр. За два гады вастанавілі храм Іаана Прэдцечы, а летам 2010 года вярнулі з Быхава цудатворны абраз Божай Маці Баркалабаўскай.

фота з main.lim.by

У 2013 годзе, да Дзён беларускага пісьменства ў Быхаве быў адчынены помнік Баркалабаўскай летапісі.


Баркалабава вельмі разлічвае на планы малігёўскага заасада, які плануе адчыніць водны маршрут Заасад (Магілёў)– Баркалабава–Быхаў, бо са з’яўляеннем маршрута спадзяюцца на прыток турыстаў у вёску, але дзеля гэтага, скажу я вам, вельмі моцна трэба прыкласці намаганняў.


P.S. Чытайце ЖЖ, бо мы па шчырасці крыху лахануліся падчас вандроўкі. Не ўлічылі наяўнасць манастыра і заяджалі ў Баркалабава толькі з-за таго, што тут пісаўся летапіс і інфармацыі пра гісторыю манастыра няма ні на tut.by ні на radzima.org

P.P.S. А мы паміж іншым каля царквы з задавальненнем размялі ногі.


Tags: Быхаўскі раён, Вандроўкі, Вандроўкі Беларусь, Корсак, Магілёўская вобласць, Саламарэцкі, Сапега, Стэткевіч
Subscribe

  • Бурбалкі шампанскага

    З НОВЫМ ГОДАМ, сябры, таварышы, паплечнікі і ўсе тыя, каго я не ведаю, але хто сочыць за нашымі вандроўкамі і чытае мае расповяды. Усе тыя з кім мы…

  • З Калядамі!

    Дарагія сябры віншую ўсіх!

  • Навагоднія клопаты

    Зіма… Новы год… Падарункі… Віншаванні… Кожны год, як толькі праб’е гадзіннік, што нарэшце ён 201...год надыйшоў - тэлефаную блізкім сябрам, сваякам і…

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 2 comments