AzarkinM (azarkinm) wrote,
AzarkinM
azarkinm

УСЯЛЮБ (Гарадзенская вобласць)

Усялюб – знаходзіцца ў Наваградскім раёне і ў шмат якіх даведніках значыцца найперш як месца, дзе знаходзіцца адзін з найстарэйшых касцёлаў Беларусі (хаця па яго выгляду і не скажаш). Касцёл па некаторых дадзеных быў пабудаваны тут аж у ХV стагоддзі.


Першыя ўзгадкі ў гісторыі Усялюба адносяць нас да 1433 года, калі маёнтак быў падараваны Вялікім князем Літоўскім А.Неміровічу, але ёсць меркаванне, што мясціны належылі роду яшчэ пры кіраванні Вітаўта, а ў 1433 годзе Неміровічы проста пацвердзілі сваё ўладанне маёнткам.

Шчыты, Давойны, Саламарэцкія, Радзівілы, Навасельскія ўладарылі маёнткам пакуль ён не апынуўся ў пачатку ХІХ стагоддзя ва ўладанні О'Рурк, які сваімі каранямі паходзіў ад ірландскага роду і вядуць радаслоўную з ХІ стагоддзя ад караля Рурка. О'Руркі з'явіліся на тэрыторыі Расійскай імперыі пры Кацярыне ІІ. Пасля падзелу Рэчы Паспалітай набываюць землі на тэрыторыі Беларусі, ў тым ліку і Усялюб.

Прыблізна ў час, калі ўзгадваецца Уселюб, адбываецца будаўніцтва касцёла ў гонар Св. Андрэя. Пры Радзівілах касцёл на 70 год памяняў веру – стаў уладаннем кальвіністаў, а пасля зноўку вярнуўся католікам. Сёння, пасля шматлікіх перабудоў, цяжка ўявіць, што касцёл у XV стагоддзі быў пабудаваны ў гатычным стылі і з'яўляецца адзіным у Беларусі прыкладам храму з адной вежай.


У 1991 годзе пасля рэканстукцыі касцёл зноўку асвяцілі, на гэты раз у гонар Св. Казіміра.

На сённяшні дзень усялюбскі касцёл стаіць на другім месцы ў спісе самых старых захаваўшыхся каталіцкіх храмаў Беларусі пасля нясвіжскага Фарнага касцёла.

Недалёка ад увахода можна пабачыць плябань пачатку ХХ стагоддзя, а за касцёлам размясціліся старыя могілкі, на якіх некаторыя магілы датуюцца пачаткам ХІХ стагоддзя.


За касцёлам, сярод старых могілак размешчана сямейная капліца О'Руркаў, пабудаваная ў 1837 годзе.




За Саветамі капліца была даведзена да жахлівага стану. Надмагільныя пліты расколаты, скляпенні з трунамі ўзламаны, а косткі О'Руркаў валяліся на падлозе. У пачатку 2000-х капліца пры падтрымцы Алега О'Рурка, аднаго з нашчадкаў былых уладароў, была прыбрана і крыху адноўлена маладзёвым аб'яднаннем «Гісторыка».




У свой час у капліцы быў размешчаны алтар з абразом Маці Божай Чанстахоўскай. Для ўяўлення алтарнай часткі трэба сумясціць два фота зробленыя salasz. На белую аснаўную частку паставіць блакітны верх.





Магчыма зараз ужо алтарная частка з'яўляеца завершанай, але іншых фота пакуль не маю.

У пачатку ХІХ стагоддзя, пасля набыцця маёнтка, О'Руркі ва Усялюбе будуюць драўляную сядзібу. Асаблівасцю якой сталі прыгожыя каміны з кафлі. Таксама ў сярэдзіне ХІХ стагоддзя, пры Міхаіле О'Рурк ва Усялюбе пачала паспяхова дзейнічаць сыраварня па галандскай тэхналогіі.

фота з www.radzima.org

Апошнім уладаром маёнтка быў Эдвард (1876—1943), сын Міхаіла і Ангеліны Бохвіц. Старажылы вёскі яшчэ памятаюць уладара і распавядаюць, як пра добрага і паважлівага да іншых чалавека, які ўзнагароджваў жыхароў вёскі за сумленную і адданую працу. У 1943 годзе НКВД звезла Эдварда ў невядомым кірунку, больш яго ў вёсцы ніхто не бачыў. Пасля Другой сусветнай вайны ў будынку размясцілася медыцынская ўстанова, якая ў сярэдзіне 1990-х з'ехала. З таго моманту пачалася ціхае знішчэнне сядзібы.


(па фота, нават цяжка ўявіць, што гэта тая самая, калісьці амаль карункавая сядзіба О'Руркаў)

У 2000-х гадах да усялюбскай мясцовай улады неаднаразова звяртаўся Алег О'Рурк з прапановай перадаць яму на аднаўленне сядзібу. Апошні раз з такой прапановай О'Рурк звяртаўся ў 2012 годзе, але неўзабаве пасля чарговых яго прапаноў і наведвання сядзібы, яна згарэла. Адміністрацыя раёна пажар спіхнула на бяздомных, якія начавалі тады ў памяшканні. А О'Рурк хоць і казаў, што гэта падзея не спыне яго ў аднаўленні маёнтка, больш здаецца там не з'яўляўся. Згарэўшая сядзіба згубіла да сябе цікавасць раёна і ўсіх астатніх устаноў і так і засталася стаяць у спаленым выглядзе.


Ад прыгожай сядзібы нам зараз засталіся толькі попел, некалі прыгожы парк і гаспадарчыя будынкі, якія таксама з кожным годам усё больш і больш прыходзяць у занядбаны стан.






Ёсць ва Усялюбе і праваслаўная царква, будаўніцтва якой у 1884 годзе фундаваў Міхаіл О'Рурк. Размясцілася яна на месцы драўлянага храма 1630 года. У нашы дні мясцовыя майстры зрабілі рамонт «па-багатаму» і зашылі сайдынгам усю гісторыю.

фота з www.radzima.org






Паводле інфармацыі
www.pawet.net, www.interfax.by, www.westki.info, www.svaboda.org, lida.info
а таксама

Федарук А.Т., Старинные усадьбы Минского края.
Aftanazy. Dzieje rezydencji na dawnych kresach Rzeczypospolitej
і іншых інтэрнэт крыніц



Tags: Вандроўкі, Вандроўкі Беларусь, Гарадзенская вобласць, Давойн, Наваградскі раён, Навасельскі, Неміровіч, О'Рурк, Радзівіл, Саламарэцкі, Шчыт
Subscribe

  • ПАРОМ ПАРЫЧЫ (Гомельская вобласць)

    У нашай краіне паромы хаця і з'яўляюцца непастаянным транспартным сродкам, але часам іх праца незамяняльна. Паромы для турыстаў, гэта экзотыка і…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг вядома двума месцамі, якія варта наведаць кожнаму беларусу. Першае – гэта палац Козел-Паклеўскіх, які прыцягвае ўсіх сваёй…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг Жлобінскага раёна ўпершыню ўзгадваецца пад 1317 годам, але толькі ўзгадваецца. Дакладны расповяд пра вёску і ўладароў пачынаецца…

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 12 comments

  • ПАРОМ ПАРЫЧЫ (Гомельская вобласць)

    У нашай краіне паромы хаця і з'яўляюцца непастаянным транспартным сродкам, але часам іх праца незамяняльна. Паромы для турыстаў, гэта экзотыка і…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг вядома двума месцамі, якія варта наведаць кожнаму беларусу. Першае – гэта палац Козел-Паклеўскіх, які прыцягвае ўсіх сваёй…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг Жлобінскага раёна ўпершыню ўзгадваецца пад 1317 годам, але толькі ўзгадваецца. Дакладны расповяд пра вёску і ўладароў пачынаецца…