AzarkinM (azarkinm) wrote,
AzarkinM
azarkinm

ДВОР-НІЗГАЛАВА (Віцебская вобласць)

Двор-Нізгалава цяжка назваць турыстычнай мекай Віцебскай вобласці, але калі вы наведваеце Лепельшчыну і вандруеце па наваколлю, то не заехаць сюды будзе крыўдна, таму што ў вёсцы знаходзіцца сядзіба сярэдзіны ХІХ стагоддзя.
Імёны першых ўладароў зямель невядомы, але за тое захавалася імя апошняга яго ўладара – адвакат Мядзьведзкі. Таму – кажам Двор-Нізгалава, думаем сядзіба Мядзьведзкіх; кажам сядзіба Мядзьведзкіх – думаем Двор-Нізгалава. А зараз пра саму сядзібу паразмаўляем.


На планаванне парка сядзібы ўплыў зрабілі два магутных палаца, якія месціліся недалёка – Бешанковіцкі і Бачэйкаўскі. На іх тэрыторыях працавалі школы па ланшафтнаму дызайну паркаў, якія задавалі тон стылям дробных маёнткаў Лепельшчыны.

У сярэдзіне ХІХ стагоддзя, уладары Нізгалава пры планаванні наваколля выкарысталі тэрасны прыём разбіўкі парка (менавіта так быў аформлены парк у Бачэйкава). Ад сядзібы, якая размяшчалася на ўзвышшы, да ракі Ула былі закладзены тэрасы. Сярэдні памер складаў 20 на 15 метраў, а перапады паміж імі даходзілі да 3 м у вышыню. Першая тэраса была выкарыстана як пляцоўка для пабудовы сядзібнага дома, другая, трэццяя і чацвёртая тэрасы паступова сыходзілі да ракі і скончваліся абрывам. Дакладныя звесткі пра расліны і кветкі, якія высаджваліся на тэрасах не захаваліся, але вядома, што афармленне не паўтаралася. Па краях тэрас былі высаджаны елі, якія нібыта шпалеры замыкалі прастору па краях. Некаторыя з дрэваў можна пабачыць і сёння ў Двары-Нізгалава. Зараз гэта ўжо стогадовыя дрэвы, якія дасягаюць вышыні 10-21 м.


Ліпавая ўяздная алея вяла ад брамы да партэра, які быў абсажаны стрыжаным самшытам і размяшчаўся перад сядзібай. Праз парк праходзілі сцежкі, якія падзялялі яго на 9 аднолькавых баскетаў. Скрыжаванні сцежак былі аформлены брукаванымі круглымі пляцоўкамі з тэматычнымі афармленнямі. Так на адной пляцоўкі можна была адпачыць на лаўцы ў класічным стылі, на іншай у ценях дрэваў размяшчалася схаваная скульптура. Тэматыка пляцовак не паўтаралася.

У канцы ХІХ стагоддзя ў парку была пабудавана сямейная капліца, якая да нашых часоў не захавалася. Пра выгляд капліцы вядома толькі тое, што была яна пабудавана ў нэагатычным стылі. Вакол капліцы быў сфармаваны бэзавы закуток, дзе знайшлося месца і для экзатычных раслін. На некаторай адлегласці ад капліцы былі пасаджаны лістоўніцы, якія закрывалі яе з паўднёвага боку. З-за выйгрышнага размяшчэння капліцы на ўзвышшы, ад яе сцен адкрываўся непаўторны выгляд на паўночную частку ўладанняў.


У 1905 годзе сядзібу набывае адвакат Мядзьведзкі, які ў адрозненні ад былых уладароў не з'яўляўся прыхільнікам строгай сіметрыі. Ён будуе недалёка ад сядзібы дом для сына з чырвонай цэглы, а таксама гаспадарчыя будынкі. Пры ім быў перапланаваны і парк – дадалася новая ўяздная яловая алея і сцежка, якая вяла да млына на рацэ Ула і да купальні. Нязменнымі засталіся толькі тэрасы і закуток вакол капліцы.

У Другую сусветную вайну сцены сядзібы засталавіся некранутымі снарадамі, яны былі пашкоджаны моцна толькі ў 1944 годзе пры вызваленні Беларусі. У разбураным стане будынак знаходзіўся да 1970-х гадоў, пакуль не пачалася рэстаўрацыя. Пасля яе сканчэння ў сядзібе Мядзьведзкіх размясцілася базавая школа, якая ў 2012 годзе, з-за малой колькасці вучняў, была зачынена. У памяшканні сядзібы планавалася размяшчэнне музея і бібліятэкі, але і яны прапрацавалі тут толькі год і былі расфарміраваны. Музейныя экспанаты былі перададзены Бешанковіцкаму музею, а літаратура суседнім школам. Будынак зачынілі. Мясцовыя ўлады, кожны раз абяцаюць пачаць аднаўленне сядзібы, але актыўнага пошуку інвестараў не вядзецца.

Значна ў горшым стане быў будынак былой кухні, які знаходзіцца побач з сядзібай.


Дах калісьці пакрыты бляхай праржавеў і абваліўся, яго рэшткі былі расцягнуты па дварах сялян.


Некалькі год кухня знаходзілася без даху, але намаганнямі мясцовых актывістаў у 2014 годзе дах паклалі новы.


І хаця яго выгляд і канструкцыя жадаюць быць лепшымі, гэта ўсё ж такі лепш, чым нічога.


Да сумнага стану ў сядзібным комплексе даведзена калісьці прыгожая вяндлярня. Застаўшыся без даху яна паступова зарастае травой і руйнуецца.


Цікава назіраць, як змяняецца выгляд будынкаў пасля элементарнага рамонту - фарбавання. Цікава, што адна сцяна так і засталася незафарбаванай новымі колерамі.


А які колер падабаецца больш вам? Прапаную вызначыцца. Я схіляюся больш да чырвонага, хаця зразумела, што ў пачатку ХХ стагоддзя гэты будынак хутчэй за ўсё быў светлага колеру.


Патэнцыял у сязібнага комплекса Двор-Нізгалава зараз вялікі. Вакол дома захаваліся тэрасы (выгляд іх могуць зразумець толькі спецыялісты, а звычайныя турысты пакуль толькі ўяўляць), а ў парку расце шмат унікальным дэкаратыўных раслін.


Калі вы біёлаг, ці захапляецеся ланшафтным дызайнам, то відаць без цяжкасці здолееце знайсці ўнікальныя экзэмпляры бярозы далекарлійскай, вышыня якой 17 м, а дыяметрам 58 см; а таксама рэдкі для Беларусі кедр еўрапейскі калонападобны вышынёй 12 метраў. Калі вы не біёлаг, то вам будзе не хапаць удакладняючых шыльдачак у парку. Прыйдзецца паверыць на слова спецыялістам, што ў парку растуць сасна веймутава і сасна чорная, аксаміт амурскі, піхта бальзамічаская, лістоўніца еўрапейская, ліпа вялікалістная, коркавае дрэва, а таксама некалькі відаў бяроз, ліп і дубоў.

P.S. Кажуць, што назва вёскі пайшла ад ўладара, які наказваў сваіх сялян тым, што падвешваў уніз галавой. Вядома гэта ўсё народная творчасць, але нейкая логіка ў абгрунтаванні назвы ёсць. :-)
Tags: Бешанковіцкі раён, Вандроўкі, Вандроўкі Беларусь, Віцебская вобласць, Мядзьведзкі
Subscribe

  • ПАРОМ ПАРЫЧЫ (Гомельская вобласць)

    У нашай краіне паромы хаця і з'яўляюцца непастаянным транспартным сродкам, але часам іх праца незамяняльна. Паромы для турыстаў, гэта экзотыка і…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг вядома двума месцамі, якія варта наведаць кожнаму беларусу. Першае – гэта палац Козел-Паклеўскіх, які прыцягвае ўсіх сваёй…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг Жлобінскага раёна ўпершыню ўзгадваецца пад 1317 годам, але толькі ўзгадваецца. Дакладны расповяд пра вёску і ўладароў пачынаецца…

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 8 comments