AzarkinM (azarkinm) wrote,
AzarkinM
azarkinm

ПАГОСТ (Мінская вобласць)

Салігорскі раён на жаль вельмі бедны на гістарычныя будынкі. Толькі вёскі Пагост ды Чыжэвічы прыцягваюць да сябе аматараў даўніны і выпадковых турыстаў, якія едуць паглядзець на марсіянскія саляныя развалы і на крэйдавыя кар'еры.


Мястэчка Пагост упершыню ўзгадваецца ў ХV ст. як уладанне князёў Алелькавічаў. Са шлюбам князёўны Соф'і Слуцкай у 1600 годзе пераходзіць да Радзівілаў, а ў пачатку ХІХ ст. са шлюбам Стэфаніі Караліны Радзівіл да графоў Вітгенштэйнаў.


У ХІХ ст. Пагост лічыўся адным з буйных мястэчак Старобінскай воласці. Тут была праваслаўная царква, дзве сінагогі, у 1863 годзе адчынілася народная вучэльня для хлопчыкаў, а ў 1897 годзе размясцілася ўпраўленне Старобінскай воласці. У 1842 годзе, пры інвентарызацыі маёмасці Вітгенштэйнаў узгадваецца ў Пагосце першы млын (гісторыкі мярнуюць, што ён быў драўляны). А вось чатырохпавярховы каменны млын, які сёння прыцягвае турыстаў і знаходзіцца на беразе ракі Случ паміж вёскамі Пагост-1 і Пагост-2, з'явіўся ў 1902 годзе.


Уладаром млына быў Гершансан, на будоўлю спатрэбілася 6 год і пайшло некалькі тон чырвонай цэглы. Менавіта, колер цэглы надоўга замацаваў за будынкам назву "Чырвоны млын". Падчас Другой сусветнай вайны будынак быў пашкоджаны, але пасля вызвалення яго аднаўлялі ў першую чаргу, бо раёну і насельніцтву патрэбна была мука. Пасля аднаўлення сцен, тут з'явіўся дызельны рухавік, які паскараў працу. І хаця млын быў вядомы на весь раён якасным памолам у дарэвалюцыйныя і савецкія часы, гэта не дапамагло яго працоўнаму жыццю. У 1965 годзе, пасля з'яўлення больш магутных прадпрыемтваў па памолу, яго зачынілі. З тых часоў будынак паступова руйнаваўся і прыходзіў у занядбанны стан. Спатрэбілася 50 год, каб 2016 год сцены "Чырвонага млына" сустрэлі ў такім стане як на фота.


А калісьці ж, не далёка ад млына знаходзіўся мост, які злучаў будынак з сядзібай і паркам. Фатаздымкаў сядзібы не засталося, бо зруйнавана яна была яшчэ ў гады Першай сусветнай вайны, па Рыжскай дамове аб падзелу краіны паміж Польшчай і СССР, Пагост адыйшоў да савецкай улады, і аднаўляць будынак ужо не было каму. На сённяшні дзень ад сядзібы засталіся толькі дрэвы парка, ды і тыя паступова высякаюцца і губляюць ландшафтную задуму былых гаспадароў.


Патрапіўшы ў вёску Пагост дзеля млына, мы згулялі з ім у квэст – "Знайдзі мяне!".


Непаўторныя ўражанні ад таго, што вось ён будынак, а дайсьці да яго не можаш, бо ўсё парасло трыснягам і чаротам, бо заліта вадой і пад нагамі амаль дрыгва, ды і ўвогуле ты знаходзішся не на той дорозе і не на тым баку, які вядзе да будынка. Часамі жаданне кінуць усё і больш не шукаць пачынаюць пераадольваць цябе. Але калі знаходзіш пагостаўскі млын, то адчуваеш асалоду ад пошукаў, якія прайшлі не марна. Для "квэста" час падабраць не так і лёгка. Увесну вакол усё затапліваецца вадой, увосень – усе сцежкі і дарогі распаўзаюцца ад пастаянных дажджоў, зімой – ты не разумееш, што схавана пад сумётамі і ільдом. Застаецца толькі сухое і цёплае лета, калі пад'ехаць на машыне можна амаль да самых сцен млына.


Млын, які так прыгожа хаваецца ад позіркаў цікаўных турыстаў на зямле, хаваецца ад іх і ў паветры. Хаваеца так, што знайсці яго можна толькі дзякуючы здрадніку ценю.


Не знайшлі? Тады яшчэ раз !


Прыгожы стары млын неаднаразова прыцягваў да сябе тых, хто жадаў выкупіць яго, але заўсёды ўзнікала шмат акалічнасцяў і перашкод. То вадаканал не дазволіць будоўлю весці каля берага, то выставяць завоблачныя рахункі на азеляненне і правод каналізацыі. А апошні інвестар, які збіраўся адчыніць тут гатэль, спужаўся пустэч ад саляных шахт, якія знаходзяцца пад Пагостам. Пустэчы гэтыя прыводзяць да асядання глебы і расколінаў на будынках і ўжо некалькі дамоў пагостаўцаў, былі адселены з-за гэтай бяды. З кожным годам, стары млын усё менш і менш вабіць патэнцыйных пакупнікоў і страчвае надзею на сваё аднаўленне.

Акрамя млына, сёння можна знайсці ў вёсцы старую вінарню, якая была пабудавана недалёка ад млына ў 1901 годзе.

фота з www.globus.tut.by

Два помніка ахвярам Халакоста, адкрытых у ліпені 2016 года на месцы старых помнікаў.

фота з www.aviv.by

P.S. У 2014 годзе каля вёскі Пагост быў адчынены і асвечаны праваслаўны крыж. З'яўленне крыжа было прымеркавана да сумнай падзеі, калі 3 верасня 1648 года, казакі Багдана Хмяльніцкага і сяляне Случчыны, якія паўсталі супраць уладароў Радзівілаў, сутыкнуліся з войскам апошняга. Падчас бітвы, палягло 2 000 чалавек з боку паўстанцаў. Радзівіл перамог і адштурхнуў казакаў ад сваіх зямель. Крыж можна было б успрымаць як даніну памяці па ўсім палеглым у той бітве. Калі б не адное АЛЕ... Калі б удзельнікі мерапрыемства – казакі з Расіі і Беларусі, праваслаўныя святары, прадстаўнікі раённай адміністрацыі і амбасады РФ не акцэнтавалі ўвагу на тым, што крыж пастаўлен па паўстанцам "якія загінулі за веру і Айчыну"... Скажыце калі ласка, за якую і чыю Айчыну яны загунулі? А пасля малебна каля крыжа, усе прысутныя адзначылі падзею танцамі і спевамі казацкіх калектываў у мясцовым Доме культуры.
Tags: Алелькавіч, Вандроўкі, Вандроўкі Беларусь, Вітгенштэйн, Мінская вобласць, Радзівіл, Салігорскі раён
Subscribe

  • ПАРОМ ПАРЫЧЫ (Гомельская вобласць)

    У нашай краіне паромы хаця і з'яўляюцца непастаянным транспартным сродкам, але часам іх праца незамяняльна. Паромы для турыстаў, гэта экзотыка і…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг вядома двума месцамі, якія варта наведаць кожнаму беларусу. Першае – гэта палац Козел-Паклеўскіх, які прыцягвае ўсіх сваёй…

  • КРАСНЫ БЕРАГ (Гомельская вобласць)

    Вёска Красны бераг Жлобінскага раёна ўпершыню ўзгадваецца пад 1317 годам, але толькі ўзгадваецца. Дакладны расповяд пра вёску і ўладароў пачынаецца…

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 3 comments