?

Log in

No account? Create an account

Previous Entry | Next Entry

Упершыню вёска Порплішча Докшыцкага раёна ўзгадваецца ў гістарычных крыніцах пад 1529 годам, як уладанне Сямёна Чартарыйскага. Праз некалькі год Чартарыйскі прадаў маёнтак з землямі свайму суседу Юрыю Зяновічу. Яго нашчадкі валодалі Порплішчам да XVII ст, пакуль са шлюбам дачкі Зяновіча не перайшлі спачатку да Радзівілаў, а пасля да Вітгенштэйнаў.


Сучасныя турысты знойдуць у вёсцы старую царкву і не вельмі стары касцёл.

Ёсць прыгожае паданне пра з'яўленне ў Порплішчы царквы. Аднойчы князь, імя якога засталося невядомым, калі блукаў у мясцовых балотах, раззлаваўся і назваў мясціны проклятымі, а каб пазбавіць іх злога духа, пасля выратавання пабудаваў тут каплічку, якую пазней перабудавалі ў царкву.

Драўляная, ўніяцкая, Спаса-Прэабражэнская царква з'явілася ў Порплішчы ў 1627 годзе і была пабудавана без а ні воднага цвіка. Напрыканцы XVIІI ст яна была значна перабудавана.


Уніяцкай царква стала праваслаўнай у вёсцы ў1864 годзе. А зачынена яна была яшчэ раней, пасля скасавання Брэсцкай уніі ў 1839 гозе, калі адбылося аб'яднанне ўніяцтва з праваслаўем. Новыя ўладары ў 1883 годзе крыху перабудавалі храм – перад уваходам збудавалі трохярусную званніцу. Сёння царкву называюць унікальнай не толькі з-за таго, што з'яўляецца яна адной з найстарых драўляных будынкаў у нашай краіне, але і таму, што ўнутранае аздабленне, якое існавала пры ўніятах, было выкарыстана і праваслаўнымі. Так, у царкве, сёння можна пабачыць абразы XVIII i XIX ст, а фрагменты драўлянага алтара XVII ст знайсці ў афармленні іканастаса ХІХ ст.

фота ад antonsm


фота ад antonsm

Напрыканцы ХІХ ст, побач з царквой быў пабудаваны царкоўны маёнтак і выкапана сажалка, якая атрымала назву "Паповая".

У савецкі перыяд рэлігійны будынак не быў зачынены, і вернікі з наваколля маглі наведвацца ў Порплічша на малітвы.

А з 2012 года на харах царквы, быў адчынены маленькі музей праваслаўных царкоўных рэчаў.

фота з www.globus.tut.by


фота з www.globus.tut.by

Звязана са Спаса-Прэабражэнскай царквой, і крыху канфузная сітуацыя, дакладней іх было дзьве.

З цягам часу, барабан купальнай вежы нахіліўся і стаў нагадваць пізанскую вежу. Мясцовы бацюшка, не доўга думаючы, вырашыў з дапамогай прыхаджан адрамантаваць храм, праўда забыўся ён на тое, што царква з'яўляецца гістарычным помнікам, а не ўласным домам. І пачаў з дапамогай звычайных будаўнікоў умацоўваць фундамент і сайдынгам упрыгожваць вежу. Не ведаю, якія планы былі ў яго, але падняўся вялікі рэзананс і працы спынілі. Вось так і стаіць з 2009 года Спаса-Прэабражэнскай царква ў якой драўляныя дошкі XVII ст абшыты зялёным сайдынгам ХХІ стагоддзя.


А другі рэзананс выклікала аб'ява на дзвярах, усё той жа царквы. Не ведаю, колькі яна вісела на дзвярах, але ў 2016 годзе, падчас нашых вандровак, яе ўжо там не было.


Нягледзячы на адмоўную рэакцыю мясцовых жыхароў на людзей з камерамі (быў выпадак, што адна з прыхаджан накінулася з лаянкай на журналістаў канала ЛАД, калі падумала, што гэта "апазіцыйныя людзі прыйшлі зноўку рэпартаж рабіць пра сайдынг") нам царква спадабалася. Сідзячы на лаўцы каля кветніка, адчуваецца нейкая замілаванасць і спакой. Будзеце ў тых краях, то спыніцеся каля драўляных сцен і дакраніцеся да іх, паспрабуйце адчуць подых стагоддзяў нашага краю – калі віравалі войны, калі змяняліся рэлігіі і адбываліся паўстанні.

Праз дарогу ад царквы знаходзіцца касцёл Найсвяцейшай Панны Марыі Каралеўны, які быў пабудаваны ў вёсцы ў 1937 годзе пад кіраўніцтвам вікарыя з Параф'янава.


Касцёл дзейнічаў дзесяць год, пакуль у 1948 годзе яго не зачынілі, а ксяндза арыштавалі і саслалі ў Сібір. Праз некалькі год тая ж бяда нападкала і праваслаўнага святара. Абодвум далі па 10 год ссылкі.


Прыблізна з тых часоў навакольныя жыхары распавядаюць жахлівыя гісторыі пра бязбожнікаў-камуністаў. Так, пасля закрыцця касцёла, старшыня калгаса вырашыў зняць крыж з купала і адправіў на працу некалькі падначальных. Працоўныя знялі не толькі крыж, але і разабралі касцёльную вежу. А праз некалькі дзён маланка патрапіла ў прыпынак, дзе хаваліся людзі ад навальніцы і забіла толькі дваіх, якія крыж каталіцкі і здымалі. Пасля ліквідацыі парафіі, савецкая ўлада размясціла ў будынку касцёла школу механізатараў, а затым майстэрню, якая дзейнічала ў Порплішчы да 1990-х гадоў. У 1993 годзе касцёл вярнулі вернікам.

Дарэчы, для знаўцаў літаратуры вёска вылучаецца яшчэ і тым, што тут падчас нямецкай акупацыі настаўнічаў дзеяч беларускага эміграцыйнага руху, пісьменнік Кастусь Акула. Але думаю, большасць сучасных жыхароў Порплішча нават пра гэта і не ведае.

Comments

( 9 comments — Leave a comment )
livejournal
Dec. 10th, 2016 06:31 am (UTC)
Дзень добры! Ваш запіс трапіў у топ-25 папулярных запісаў LiveJournal Беларусі! Больш падрабязна пра рэйтынг чытайце ў Даведцы.
uladzimer
Dec. 10th, 2016 04:54 pm (UTC)
Ну, дошкі там ужо не 17 ст., але ўсё адно садыйнг - гэта злачынна.

І троху фальклёру ў тэму:)

Пра царкву ў Порплішчы

"Ну, як жа старыя расказываюць, што там нашы бабулі расказывалі, што Спасіцеля не ў нашу цэркву вязлі – вязлі ў касцёл яго. Вязлі, ну, а тут астанавіліся коні, і коні нікуды не пашлі. Тады ўжо тут і аставілі. Каней там і выпрагалі, другіх упрагалі, а яны не з места, коні. Аж там шэсць каней запраглі і сколька, і ніяк, і тады ўняслі яга сюды, Спасіцеля. І ў нас тут астаўся. Наша цэрква сахранялася ва векі. Вот, сколькі яна была. Казаў той бацюшка, намолена тут"
ПЭЗ. вып.2.ч.1, №784
azarkinm
Dec. 11th, 2016 04:02 am (UTC)
Такія распавяды пра Порплішча першы раз сустракаю. Накшталт такога было паданне пра царкву ў Юравічах (Гомельская вобласць), таксама коні спыніліся, таксама спрабавалі змяніць іх і ў выніку пакінулі абраз там. І што за зборнік адкуль узята?
uladzimer
Dec. 11th, 2016 09:27 am (UTC)
azarkinm
Dec. 12th, 2016 07:29 am (UTC)
Дзякуй. Пачытаю.
incopolis
Dec. 10th, 2016 09:13 pm (UTC)
Хорошие объекты.
А сайдингом уродуют уж не первый памятник.
azarkinm
Dec. 11th, 2016 04:02 am (UTC)
Сайдынг і плітка, гэта відаць наша ўсё сёння. ааа. і яшчэ шклопакеты.
supron_licvin
Dec. 11th, 2016 12:23 pm (UTC)
крутая царква. дзякуй за матэрыял, знайшоў для сябе вельмі важны момант)
azarkinm
Dec. 12th, 2016 07:28 am (UTC)
Калі ласка. Заўсёды прыемна калі знаходзяць нешта новае.
( 9 comments — Leave a comment )

Profile

leta i ja
azarkinm
AzarkinM

Latest Month

May 2018
S M T W T F S
  12345
6789101112
13141516171819
20212223242526
2728293031  

Tags

Powered by LiveJournal.com