AzarkinM (azarkinm) wrote,
AzarkinM
azarkinm

СЛАБОДКА (Віцебская вобласць)

Мястэчка Слабодка, Браслаўскага раёна, вядома ў гісторыі з 1618 года як паселішча Друйскага двара. За часы свайго існавання яно называлася па рознаму – і Слабада, і Быхаўка, і Юзафова. Нават значны час яно называлася Слабодка Заверская, бо належыла князям Святаполк-Мірскім, маёнтак якіх знаходзіўся ў Завер'е, некалькіх кіламетрах ад Слабодкі (пра згублены маёнтак чытаем тут https://azarkinm.livejournal.com/167476.html).




У 1806 годзе, Станіслаў і Станіслава Мірскія пачалі будаўніцтва ў маёнтку сямейнай капліцы, а ў Слабодцы касцёла Найсвяцейшага Сэрца Ісуса. Гэты касцёл дзейнічаў у мястэчку 100 год, пакуль не стаў малы для прыхажан. На яго месцы ў 1901 годзе збудавалі новы храм.



Фундатарамі на гэты раз выступілі прыхажане навакольных вёсак і тагачысны ўладар завер'еўскай сядзібы Іахім Хан. Будынак быў пабудаваны ў спалучэнні неараманскага і неагатычнага стыляў. Адным з прыцягальных элементаў касцёла з'яўляліся жалезныя акоўкі ўваходных дзвярэй. Карункава пераплеценая раслінная тэматыка завес пакідае на наведвальнікаў вельмі моцнае ўраджанне. Будзеце ў Слабодцы, то звярніце ўвагу, што ўсе дзверы касцёла не паўтараюцца сваімі вузорамі. Глядзіш, і дзівішся, як раней людзі без сучасных тэхналогій маглі рабіць вось такую прыгажосць. А майстрам гэтага цуду, дарэчы, з'яўляецца мясцовы каваль з вёскі Вусце А.Петкун. Сёння слабодскія аковы лічацца помнікам манументальна-дэкаратыўнага мастацтва і кавальскага майстэрства Беларусі.











Жалезныя карункі заўсёды аднатонныя, але аднойчы быў у іх жыцці і каляровы перыяд.

фота pashunja

Было гэта на пачатку 2000-х, але падчас нашай вандроўкі ў 2017 годзе яны зноўку набылі гістарычны выгляд.

Будаўнічыя працы над храмам сончыліся ў 1903 годзе калі ўрачыста былі перанесены ў новы будынак дзве памятныя дошкі ў гонар князёў Мірскіх, якія да гэтуль месціліся ў старым касцёле.

Дзейнасць слабодскага храма не спынялася ні ў мітусьлівыя 1930-я, ні ў ваенныя гады. Толькі ў перыяд з 1949 па 1953 гады савецкая ўлада зачыніла касцёл і зрабіла тут зернясховішча. Але мясцовыя каталікі здолелі адстаяць святыну і з 1953 года службы ў касцёле аднавіліся.









Новае жыццё ў 1970-я гады ўдыхнуў у касцёл мастак Генадзь Саламонаў з Віцебску. Які прыгожымі ды аріганальнымі малюнкамі распісаў сцены і зводы храма. Спецыялісты кажуць, што пасля гэтага касцёл стаў нагадваць нечым партугальскія і гішпанскія каталіцкія храмы. Яшчэ адна станоўчая змена адбылася ў касцёле ў 1999 годзе – быў адрамантаваны пашкоджаны ў часы Другой сусветнай вайны стары арган. Сёння ўсе службы адбываюцца ў касцёле пад велічныя басы жывога інструмента.


фота holiday.by

У нашы часы перад храмам у скверы быў пастаўлены помнік беларускай асветніцы Ефрасінні Полацкай.



Жыццё жыхароў Слободкі вядома не круціцца вакол касцёла.

Так як Слабодка была мястэчкам, то і габрэйскаму насельніцтву было дазволена тут сяліцца. У канцы ХVIII ст у мястэчку было 6 габрэйскіх дамоў, пасля іх колькасць толькі павялічылася.

Слабодка расла і развівалася – у сярэдзіне ХІХ ст гэта цэнтр воласці дзе жыло 303 жыхара, месцілася валасное ўпраўленне, пазыковая каса, а з 1865 года дзейнічала народная школа. У пачатку ХХ ст тут жыве ўжо 643 жыхара. Новае стагоддзе прыносіць не толькі рэвалюцыю і войны, але і адкрывае для жыхароў новыя магчымасці. У 1920-я гады, калі Слабодка была ў складзе Польшчы, праз мястэчка была пракладзена вузкакалейка, якая перавазіла не толькі грузы, але і пасажыраў. Са з'яўленнем чыгункі пачаўся рост мястэчка. З'явіліся школа, пошта, аптэка, карчма і некалькі крамаў. У савецкі перыяд на берагах прыгожых азёр Поцех, Недрава была пабудавана база адпачынку, лабараторыя азеразнаўства БДУ.

Сёння тут дзейнічае экалагічная сцежка "Слабодская озавая града".





Града сфармавалася адначасова па ўсёй мясцовасці Браслаўскіх азёр больш за 16 тыс. год таму падчас таяння апошняга на тэрыторыі Беларусі Паазерскага ледніка. Града цягнецца 4,6 км па вельмі халмістай мясцовасці. Падчас шпацыру па ёй вы можаце пабачыць тут і расліны, якія занесены ў Чырвоную кнігу, і незвычайны для нашых мясцін кіпарысавы ядлавец, і "пьяны лес" дрэвы якога нібыта накіхуліся ад весялосьці і такім чынам ствараюць прыгожыя рамантычныя аркі мінакам. На сцежцы арганізаваны 7 тэматычных прыпынкаў, дзе можна даведацца пра гарадзішча ХІІ ст, пра расліны і жывёлы гэтага краю, пабачыць прыгожыя краявіды і зрабіць цікавыя фотасправаздачы.





Дарэчы, можа нехта адпачываў у гэтых мясцінах? На аграсядзібах, у катэджах ці базах? Можаце параіць паролі і яўкі?

Якую ж выснову можна зрабіць пасля чытання гэтага матэрыяла? У Беларусі ёсць што паглядзець, нават калі часам падаецца, што навокал мала архітэктурных помнікаў дзеля якіх трэба ехаць у гэты рэгіён. Заўсёды можна знасці найцудоўнейшую прыроду са сваімі асаблівасцямі, якія будуць характэрны толькі для гэтага раёна. І хоць помнікаў на Браслаўшчыне хапае, але ўсё роўна самым галоўным відаць скарбам для нас тут з'яўляецца прыгажосць наваколля.



Такую ідылію можа парушыць толькі сумная ды скупая статыстыкі. Свайго піка па колькасці жыхароў Слабодка дасягнула ў 1999 годзе, тады тут пражывала 1133 чалавека на 396 двароў, але ўжо праз 2 гады колькасць зменшылася амаль на 300 чалавек. У Слабодцы засталося 860 жыхароў на 387 двароў. Як змянілася жыццё мястэчка яшчэ за 10 гадоў, пакажа наступны перапіс насельніцтва, але эканамічны стан нашых рэгіёнаў з сумам падказвае, што надзей на лепшыя змены мала.

Крыніцы: "Архітэктура Беларусі: энцыклапедычны даведнік", "Беларуская гістарычная энцыклапедыя", planetabelarus.by, belkraj.by, holiday.by

P.S.Цікавы факт з гісторыі Слабодскага касцёла. Ён мае малодшага брата, амаль блізнюка, які жыве ў літоўскім мястэчку Аланта. Праўда наш касцёл старэйшы за літоўскага на некалькі год. Падабенства касцёлаў відавочнае, а гэта дае падставу лічыць архітэктара літоўскага касцёла шведа Карла Страндмана, архітэктарам і касцёла ў Слабодцы.
Tags: Браслаўскі раён, Вандроўкі Беларусь, Віцебская вобласць, Святаполк-Мірскі, Хан
Subscribe

  • Чароўны Нясвіж

    Станаўлюся прыхільніцай апошніх прац рэжысёра Аляксея Раковіча. NIASVIZH. The Residence of The Radzivils - lyrical version [НЯСВІЖ - лірычная…

  • БЕЛАРУСКІЯ СТРАВЫ

    Толькі сёння патрапіла на цудоўную серыю - ГІСТОРЫЯ БЕЛАРУСКАЙ СТРАЎНІ, якая складаецца з чатырох фільмаў. Фільм першы. Мясныя прысмакі.…

  • Безумцы, Mad Men

    Апошнія часы знайшлі для сябе новы серыял "Вар'яты" (Безумцы, Mad Men, ЗША, 2007-...). Пачынаецца серыял з перыяда канца 50-х гадоў у ЗША. І…

  • Post a new comment

    Error

    default userpic

    Your IP address will be recorded 

    When you submit the form an invisible reCAPTCHA check will be performed.
    You must follow the Privacy Policy and Google Terms of use.
  • 10 comments

  • Чароўны Нясвіж

    Станаўлюся прыхільніцай апошніх прац рэжысёра Аляксея Раковіча. NIASVIZH. The Residence of The Radzivils - lyrical version [НЯСВІЖ - лірычная…

  • БЕЛАРУСКІЯ СТРАВЫ

    Толькі сёння патрапіла на цудоўную серыю - ГІСТОРЫЯ БЕЛАРУСКАЙ СТРАЎНІ, якая складаецца з чатырох фільмаў. Фільм першы. Мясныя прысмакі.…

  • Безумцы, Mad Men

    Апошнія часы знайшлі для сябе новы серыял "Вар'яты" (Безумцы, Mad Men, ЗША, 2007-...). Пачынаецца серыял з перыяда канца 50-х гадоў у ЗША. І…